آیه ۳۶ سوره زمر

سوره زمر(الزمر)، آیه ۳۶ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۲

أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ وَيُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِن دُونِهِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

آیا خداوند برای (نجات و دفاع از) بنده‌اش کافی نیست؟! امّا آنها تو را از غیر او می‌ترسانند. و هر کس را خداوند گمراه کند، هیچ هدایت‌کننده‌ای ندارد!

معنی کلمات و عبارات
«کَافٍ»: کافی و بسنده.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، کفایت کننده امور بندگان و بى نیازکننده آنان از دیگران است. «ألیس اللّه بکاف عبده» «کافى» به کسى گفته مى شود که با وجود او، از دیگران بى نیازى حاصل مى شود. ۲ - خداوند، شایسته ترین حامى بندگان و دفع کننده شر دشمنان از آنان است. «ألیس اللّه بکاف عبده» مقصود از کفایت خداوند، با توجه به جملات بعدى آیه شریفه - که درباره تهدیدها و ارعاب هاى دشمنان سخن مى گوید - حمایت الهى از پیامبر(ص) و مؤمنان در برابر دشمنان است. ۳ - پیامبر(ص)، بنده برجسته و مقرب خداوند «ألیس اللّه بکاف عبده» برداشت یاد شده از اضافه «عبد» به ضمیر اسم جلاله - که از نوع اضافه تشریفى است - استفاده مى شود. ۴ - عبودیت پیامبر(ص)، برجسته ترین صفت آن حضرت «ألیس اللّه بکاف عبده» توصیف پیامبر(ص) به صفت عبودیت وانتخاب این صفت از میان دیگر اوصاف آن حضرت، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد. ۵ - عبودیت خداوند، مقامى است بس ارجمند. «ألیس اللّه بکاف عبده» ۶ - عبودیت خداوند، موجب بهره مندى از لطف و امداد الهى «ألیس اللّه بکاف عبده» ۷ - تسلى و دلدارى خداوند به پیامبر(ص) در برابر آزار وارعاب دشمنان «ألیس اللّه بکاف عبده» ۸ - ترسانیدن و به هراس افکندن پیامبر(ص) و مؤمنان از ضربات دشمنان، از روش هاى مبارزاتى مشرکان و کافران «و یخوّفونک بالذین من دونه» ۹ - مشرکان، پیامبر اسلام را از مبارزه با معبودهایشان برحذر داشته و از قهر آنان مى ترساندند. «و یخوّفونک بالذین من دونه» برداشت یاد شده مبتنى بر این فرض است که مقصود از «الذین من دونه» معبودهاى مشرکان باشد; چنان که بسیارى مفسران گفته اند: بت پرستان مکه پیامبر(ص) را از خشم و غضب بت ها برحذر مى داشتند. ۱۰ - مشرکان، معتقد به شعورمندى معبودها و تأثیرگذارى آنها در سرنوشت انسان ها «و یخوّفونک بالذین من دونه» اعتقاد به گزند رساندن معبودهایى چون بت، بیانگر مطلب یاد شده است. ۱۱ - خداوند، بهترین و شایسته ترین مدافع و حامى پیامبر(ص) و مؤمنان در برابر تهدید و ارعاب دشمنان «و یخوّفونک بالذین من دونه» ۱۲ - گمراه شده الهى، براى همیشه از هدایت محروم است. «و من یضلل اللّه فما له من هاد» ۱۳ - ناتوانى همگان از هدایت گمراه شده الهى «و من یضلل اللّه فما له من هاد» ۱۴ - هدایت کردن مشرکان و کافران در صدر اسلام (نیمه نخست رسالت)، عملى مشکل و ناامیدانه بود. «و من یضلل اللّه فما له من هاد» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که این آیه در مکه نازل گردیده بود و در آن زمان مشرکان دست از مواضع شرک آلود خود برنمى داشتند. ازاین رو آیه شریفه درصدد بیان این حقیقت است که ایمان آوردن آنان، بسیار مشکل و مأیوسانه است و پیامبر(ص) نباید بیش از این، غم آنها را بخورد و خود را به زحمت بیاندازد.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • کافی
  • تهدید کافران مکّه ازسوی خدا به انتقام گرفتن از انان+۲ آیه
  • هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۱ آیه
  • تهدید محمّد(صلی الله علیه واله)، به اسیب دیدن از بتها، از سوی مشرکان
  • گمراهی برخی انسانها، برخاسته از مشیّت و اراده الهی+۴ آیه
  • گمراه شدگان از سوی خداوند، غیر قابل هدایت به وسیله دیگران+۵ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، مبنی بر یاری خداوند بر وی، در برابر ازار و ارعاب دشمنان
  • پرسش خداوند از انسانها، برای اقرار به کفایت او در تمام امور ادمیان
  • محرومیّت گمراهان، از هدایتهای الهی+۱۳ آیه
  • استمرار گمراهی کافران حق ناپذیر، جلوه کیفردهی خداوند+۲ آیه
  • عملکرد انسانها، منشا واگذاشتن انان به حال خود و سرگردانی انان+۱۱ آیه
  • ناتوانی مردم از هدایت افراد گمراه شده، بدون درخواست خداوند+۱۰ آیه
  • ناتوانی مخلوقات از هدایت گمراه شدگان به دست خداوند+۷ آیه
  • عزّت الهی، توام با کیفر و انتقام گیری از مستحقّان کیفر+۱ آیه
  • کافی / اسماوصفات+۱ آیه
  • تکریم خدا از محمّد(صلی الله علیه واله)، با بنده خود خواندن وی+۶ آیه
  • تهدید کافران مکّه از سوی خدا، به انتقام گرفتن از انان+۲ آیه
  • محافظت از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل کید کافران و مشرکان
  • ترسانیدن پیامبر صلی الله علیه و اله از ضربات دشمنان، از روشهای مبارزاتی مشرکان و کافران
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، مبنی بر یاری خداوند به وی، در برابر ازار و ارعاب دشمنان
  • عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله، زمینه کفایت خداوند از ان حضرت
  • عبادت محمّد صلی الله علیه و اله، فقط برای خداوند
  • محمّد صلی الله علیه و اله از مقربان در پیشگاه خداوند+۷ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او+۶ آیه
  • ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله در هدایت گمراهان، بدون خواست خداوند+۴ آیه
  • بیاثر بودن تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کردن فاقدان زمینه هدایتپذیری+۸ آیه
  • برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از هدایت استوار و پایدار الهی+۱ آیه
  • تهدید محمّد صلی الله علیه و اله از سوی مشرکان به اسیب دیدن از بتها
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او+۸ آیه
  • مُضلّ/ اسماوصفات+۱۰ آیه
  • ناتوانی غیر خدا از هدایت، در صورت عدم تعلق مشیت او به ان+۶ آیه
  • بیاثر بودن تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کردن فاقدان زمینه هدایتپذیری+۸ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله بهرهمند از هدایت پایدار و ویژه الهی+۱ آیه
واژه‌ها