اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل يا عِبادِي‌َ الَّذِين‌َ أَسرَفُوا عَلي أَنفُسِهِم لا تَقنَطُوا مِن رَحمَةِ اللّه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ يَغفِرُ الذُّنُوب‌َ جَمِيعاً إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ (53)
بفرما اي بندگان من کساني که زياده روي کرديد در معاصي بر نفوس خود نااميد نشويد از رحمت الهي بدرستي که خداوند ميآمرزد گناهان را جميع آنها را بدرستي که او خود او هم بسيار آمرزنده و هم بسيار رحم کننده است.
در اخبار دارد که اينکه آيه شريفه
ارجي آية في کتاب اللّه
است يعني از تمام آيات الهي اميدوارتر است.
قُل خطاب بپيغمبر است که بندگان من را از قول من بفرما بآنها يا عِبادِي‌َ اخبار بسياري داريم که اينکه آيه مخصوص بشيعيان است لکن مراد حفظ ايمان است که اگر با ايمان از دنيا رفت و موفق بتوبه شد و لو مشرک باشد موحد شد کافر باشد ايمان آورد ضال باشد هدايت شد مؤمن باشد گنه‌کار موفق بتوبه شد که خلاصه با ايمان از دنيا رفت مشمول ( يا عبادي) است الَّذِين‌َ أَسرَفُوا عَلي أَنفُسِهِم اسراف در معاصي نموده و لو زيادتر از کف درياها باشد يا از ريگ بيابانها باشد يا از ستاره آسمانها باشد لا تَقنَطُوا مِن رَحمَةِ اللّه‌ِ که نااميدي از رحمت گناهش بزرگتر است از ساير معاصي.
إِن‌َّ اللّه‌َ يَغفِرُ الذُّنُوب‌َ جَمِيعاً جمع محلّي بالف و لام و تأکيد بجميعا دلالت بر عموم دارد و اينکه آيه شريفه منافي با آيه شريفه وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ- الايه نساء آيه 22 نيست زيرا اولا مغفرت با توبه فرق دارد توبه يکي از
جلد 15 - صفحه 331
اسباب مغفرتست ممکن است خداوند بدون توبه هم بيامرزد چنانچه در حديث قدسيست که فرمود
«اغفر و لا ابالي»
و ثانيا توبه بعد از معاينه اجباريست توبه نيست مثل توبه کفار و مشرکين در روز قيامت و مثل توبه فرعون که أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ و ثالثا اينکه آيه شريفه ترغيب بنده‌گانيست بتوبه که مأيوس نباشند و قبل از معاينه موفق بتوبه شوند.
إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ غفور است ميآمرزد حتي از نامه عمل هم محو ميفرمايد و از نظر ملائکه کتبه هم ميبرد و احدي نيست که شهادت دهد و رحيم است بازاء هر معصيتي عبادتي در نامه عملش ثبت ميشود چنانچه ميفرمايد إِلّا مَن تاب‌َ وَ آمَن‌َ وَ عَمِل‌َ عَمَلًا صالِحاً فَأُولئِک‌َ يُبَدِّل‌ُ اللّه‌ُ سَيِّئاتِهِم حَسَنات‌ٍ فرقان آيه هفتاد.