1- شک برخى کفّار در رسالت پيامبر اسلام، برخاسته از شک در اصل امکان نزول وحى است. أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّکْرُ ... بَلْ هُمْ فِي شَکٍّ مِنْ ذِکْرِي
2- برخى کسانى که روى احکام دين بهانه مىگيرند، در حقيقت اصل دين را قبول ندارند. أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّکْرُ مِنْ بَيْنِنا بَلْ هُمْ فِي شَکٍ ...
3- ريشهى برخى انکارها، حجاب معاصرت و حسادت است. (چرا او پيامبر شد و ما نشديم) «أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّکْرُ مِنْ بَيْنِنا»
4- کسانى که رهبر و مکتب الهى را تحقير مىکنند بايد تحقير شوند. در پاسخ کسانى که مىگويند: «أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّکْرُ مِنْ بَيْنِنا» چطور شد که او پيامبر شد، قرآن مىفرمايد: شما چه کارهايد، مگرخزينههاى رحمت خدا دست شماست يا حکومت آسمانها به دست شماست، شما يک گروه شکست خوردهاى
«1». تفسير الميزان.
جلد 8 - صفحه 85
بيش نيستند. أَمْ عِنْدَهُمْ ... أَمْ لَهُمْ ...
5- شک، اگر طبيعى باشد قهر و عذابى را در پى ندارد، مگر در صورتى که مىتوانسته آن را برطرف کند و يقين حاصل کند و در اين امر کوتاهى نکرده باشد، ليکن اگر تشکيکِ برخاسته از غرور و تحقير و تضعيف ديگران باشد، تهديد و قهر و عذاب به دنبال دارد. «بَلْ هُمْ فِي شَکٍّ مِنْ ذِکْرِي بَلْ لَمَّا يَذُوقُوا عَذابِ»
6- کافران، تا عذاب نشوند و آتش را به چشم خود نبينند، ايمان نمىآورند! (زيرا حسگرا هستند و فقط آنچه را به چشم مىبينند مىپذيرند.)
7- بعثت پيامبران براى هدايت مردم، جلوهاى از رحمت و عزّت و بخشندگى الهى است. «أَمْ عِنْدَهُمْ خَزائِنُ رَحْمَةِ رَبِّکَ الْعَزِيزِ الْوَهَّابِ»
8- خداوند در مورد تربيت مردم، بخشنده است «الْوَهَّابِ» ولى نسبت به تمايلات نامعقول و نامشروع مردم نفوذ ناپذير است. «الْعَزِيزِ»
9- انتخاب رهبر و قانون بايد به دست خدايى باشد که هم نظام هستى به دست اوست، «مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» هم نظام تربيتى مردم از اوست، «رَبِّکَ» و هم رحمت او بىنهايت است. «خَزائِنُ رَحْمَةِ» (لذا مردم حقّ ندارند بگويند چرا در ميان ما او پيامبر شد و ديگرى نشد).
10- عالمِ بالا، اسباب تدبير عالمِ پايين است. «فَلْيَرْتَقُوا فِي الْأَسْبابِ»
11- گرچه دشمنان، ارتش وتشکيلاتى دارند، امّا در مقابل حقّ، نه عددى هستند، «جُنْدٌ ما» نه قدرتى دارند، «مَهْزُومٌ» و نه حزب و گروهشان منحصر به فرد است. «من احزاب»
12- احزاب غير الهى محکوم به شکست و انقراضند. «مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزابِ»
13- خداوند از غيب و آيندهى کفّار خبر مىدهد. (همين مکّه که محل چنين ايراداتى بر نبوّت پيامبر است، روزى شاهد شکست آنان در فتح مکّه خواهد بود.) «مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزابِ»
تفسير نور(10جلدى)، ج8، ص: 86