تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَغَفَرْنا لَهُ ذلِکَ وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى وَ حُسْنَ مَآبٍ «25»
فَغَفَرْنا لَهُ ذلِکَ: پس آمرزيديم مر او را آن را، وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى: و بدرستى که مر او را نزد ما هر آينه قرب و کرامت است، وَ حُسْنَ مَآبٍ: و مر او راست نيکوئى بازگشت در بهشت.
شرح قضيه: در ضمن سه مطلب بيان مى‌شود:
مطلب اول- عصمت انبياء:
واجب است انبياء معصوم باشند، يعنى از اول عمر و تا آخر عمر خطا و سهو و نسيان و گناه صغيره و کبيره از آنها صادر نشود، زيرا اگر معصوم نباشند هر آينه منتفى شود فايده بعثت و لازم باطل، پس ملزوم هم باطل خواهد بود؛ بيان ملازمه: اگر جايز باشد صدور معصيت از ايشان، وثوق و اعتماد به قول آنها نخواهد بود به سبب جواز کذب در اين هنگام، و هرگاه وثوق و اطمينان از آنها سلب گردد، وجوب اطاعت امر و نهى ايشان لازم نيايد، بنابراين فايده بعثت منتفى گردد.
تتمه: بنابراين آنچه از آيات موهم صدور معصيت باشد، مؤول به ترک اولى باشد، زيرا نافرمانى در ترک اولى نيز مى‌باشد، زيرا شايسته مقام تقرب و
«1» مجمع البيان ج 4 ص 471 و منهج الصادقين، ج 8، ص 45.
جلد 11 - صفحه 189
جلالت شأن ايشان نيست خلاف اولى نمودن، و اين نسبت به انبياء گناه اطلاق، و از آن استغفار نموده‌اند؛ يا آنکه استغفار به جهت گناه نبود بلکه بر آن تذلل و خشوع و شکستگى نزد حق تعالى بود.
مطلب دوم- قضيه تزويج ازوجه «اوريا» به داود عليه السلام:
بعضى بر وجهى نقل نموده‌اند که عقل و شرع آن را ابا نمايد از قبول آن، بلکه افترا باشد نسبت به حضرت داود عليه السلام. و حارث اعور از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت نموده که فرمود: هيچ مردى را نزد من نيارند گمان کند که داود متزوج شده به زن «اوريا» مگر آنکه او را دو حد زنم: حدى براى نبوت، و حدى براى اسلام «1».
و على بن الجهم خدمت حضرت رضا عليه السلام قضيه را نقل نمايد، حضرت دست مبارک بر پيشانى خود زد و گفت: «انا للّه و انا اليه راجعون» شما نسبت ناشايستگى به پيغمبرى از پيغمبران مى‌دهيد. پس على بن الجهم پرسيد قصه «اوريا» را، حضرت فرمود: در زمان داود عليه السلام مقرر چنين بود زنى که شوهرش مى‌مرد يا کشته مى‌شد، ديگر شوهر نمى‌کرد؛ و اول کسى را که حلال فرمود حق تعالى زنى را که شوهر او کشته شده باشد بخواهد، حضرت داود عليه السلام بود. چون «اوريا» کشته شد و عده زن او منقضى شد، حضرت داود او را خواست؛ و اين معنى بر روح «اوريا» گران آمد «2».
مطلب سوم- واقعه خصمان:
علم الهدى سيد مرتضى (رحمه اللّه) در تنزيه الانبياء «3» شرح مفصلى بيان فرمايد که: اوريا بن حيان، زنى را خطبه کرد و نزديک آن شد که او را عقد کند. اولياى زن را با او نزاع واقع و بدان جهت به او ندادند. حضرت بعد از امتناع ايشان از اين امر، او را خطبه نمود. اولياى زن
«1» مجمع البيان (چ 1401 ق) ج 4 ص 472.
«2» عيون اخبار الرضا ج 1 باب 14 ص 155- 154 و در قسمت آخر بجاى «و اين معنى بر روح اوريا گران آمد» آمده است: «فذلک الذى شق على الناس من قبل اوريا يعنى اين است آن مطلبى که بر مردم از جانب اوريا گران آمده است.
«3» تنزيه الانبياء (منشورات الشريف الرضى- قم) ص 92- 91.
جلد 11 - صفحه 190
بواسطه پادشاهى و پيغمبرى او به خطبه او راضى شد و حضرت داود را نود و نه زن بود، آن را نيز به حباله خود در آورد. اوريا از استماع اين قضيه مغموم شد، چون طريق اولى اين بود که داود رفع نزاع نموده، اولياء به قبول خطبه «اوريا» راضى سازد ترک اين خطبه را نمايد. حق سبحانه جهت تنبيه حضرت داود به ترک اولى، دو ملک را به صورت دو مرد مخاصم نزد او فرستاد چنانچه آيه شريفه تفسير شد.