«نصب» به معناى رنج و سختى است، «رکض» کوبيدن پا بر زمين است و «مُغْتَسَلٌ» به آب يا محل شستن گويند.
چنانکه در روايات آمده است: حضرت ايّوب داراى اموال و فرزندان و امکانات بسيار بود و همواره خدا را سپاس مى‌گفت. شيطان به خداوند عرضه داشت که اگر ايّوب را شاکر مى‌بينى به خاطر نعمت فراوانى است که به او داده‌اى، اگر اين نعمت‌ها از او گرفته شود او بنده‌ى شکرگزارى نخواهد بود.
خداوند به شيطان اجازه داد بر دنياى ايّوب مسلّط شود. او ابتدا اموال و گوسفندان و زراعت‌هاى ايّوب را دچار آفت و بلا کرد امّا تأثيرى در ايّوب نگذاشت. سپس بر بدن ايّوب سلطه يافت و او چنان بيمار گشت که از شدّت درد و رنجورى اسير بستر گرديد، امّا با اين حال از مقام شکر او چيزى کاسته نشد.
چون ايّوب از اين امتحان سخت الهى به خوبى پيروز برآمد، خداوند دوباره نعمت‌هاى خود را به او بازگرداند و سلامت جسمش را بازيافت. «1»
خداوند براى بازگرداندن سلامتى به جسم ايّوب، به او فرمان مى‌دهد که با کوبيدن پا بر
«1». تفسير نمونه.
جلد 8 - صفحه 113
زمين، به قدرت الهى چشمه‌اى از آب جارى سازد و با شستشوى بدن خود در آن آب، جسمش را از هر بيمارى پاک گرداند.
تحمّل سختى از سوى انبيا برکاتى دارد، از جمله:
الف) مردم درباره آنان گرفتار غلوّ نمى‌شوند.
ب) آنان مقام ويژه‌اى در اثر صبر، دريافت مى‌نمايند.
ج) اگر الگوها و بزرگان نيز سختى ببينند، فقرا و ضعفا و بيماران تحقير نمى‌شوند.
د) مردم، راه برخورد با مشکلات را از آنان مى‌آموزند.
بر اساس روايات، برخى مردم گمان کردند که حضرت ايّوب، گناهى را مرتکب شده که گرفتار چنين بلايى شده است و لذا او را شماتت مى‌کردند. در حالى که بلا براى اوليا مايه‌ى رشد و کسب درجه است. «1»
در اين سوره، داستان متفاوت دو پيامبر الهى مطرح شده است: يکى حضرت سليمان، پيامبرى که بالاترين قدرت و امکانات را داشت. ديگرى حضرت ايّوب، پيامبرى که سخت‌ترين تلخى‌ها را براى مدّتى طولانى چشيد.
امّا قرآن هر دو پيامبر را با عبارت «نِعْمَ الْعَبْدُ» ستايش مى‌کند. زيرا رفاه و رنج، هيچکدام نتوانست آنها را از مدار بندگى خدا خارج سازد.
آرى، غوّاص و صيّاد ماهر چه در درياى شور و چه در درياى شيرين کار خود را به بهترين وجه انجام مى‌دهد و شورى و شيرين آب در صيّادى و غوّاصى او اثرى ندارد.