تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ مِنْ کُلٍّ تَأْکُلُونَ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْکَ فِيهِ مَواخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ «12»
بعد از آن بيان قدرت خود را فرمايد:
وَ ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ: و برابر نيستند دو دريا، هذا عَذْبٌ فُراتٌ: آن آب شيرين خوش مزه، سائِغٌ شَرابُهُ: خوشگوار و آسان است آشاميدن آن. وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ: و آن ديگر آب شور به غايت تلخ. نزد بعضى اين ضرب المثل مؤمن و کافر است که مساوات ميان آنها نيست، زيرا يکى از جلاوت ايمان عين
جلد 11 - صفحه 22
عذب عرفان است، و ديگرى از مرارت کفر و عصيان، بحر اجاج کفر و طغيان است.
بعد از آن در صفت بحرين و آنچه در آنهاست از انواع نعم فرمايد:
وَ مِنْ کُلٍ: و از هر يک از اين دو دريا، تَأْکُلُونَ لَحْماً طَرِيًّا: مى‌خوريد گوشتى تازه يعنى ماهى، وَ تَسْتَخْرِجُونَ: و بيرون مى‌آوريد از آنها، حِلْيَةً تَلْبَسُونَها: زيور و زينتها از لؤلؤ و مرجان که مى‌پوشيد آن را، يعنى زنان شما مى‌پوشند، وَ تَرَى الْفُلْکَ فِيهِ مَواخِرَ: و مى‌بينى کشتيها را در هر يک از اين دو دريا در حالتى که بشدت جريان مى‌شکافند آب دريا را، لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ: تا طلب کنيد از بخشش حق تعالى، يعنى روزى به طريق تجارت، وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: و براى آنکه شايد شما شکر کنيد بر چنين نعمتى که فايز شديد.
تتمه:
ممکن است از تماميت، تمثيل کافر و مؤمن باشد، يعنى اين هر دو دريا با آنکه مشارکند در بعضى فوايد، مساوى نيستند در آنچه مقصود بالذات است که آن آب باشد، و در آنکه مخالطه يکى از آن دو مى‌شود چيزى که مفسد و مغير آن مى‌شود از کمال فطرت آن، همچنين مؤمن و کافر مساوى نيستند و اگرچه در بعضى صفات مشارکند که آن شجاعت و سخاوت به جهت اختلاف ايشان در عقايد و اعمال از حيث صحت و فساد.