آیه ۱۲ سوره فاطر

سوره فاطر، آیه ۱۲ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۶

وَ مَا يَسْتَوِي الْبَحْرَانِ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَ هٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَ مِنْ كُلٍ تَأْكُلُونَ لَحْماً طَرِيّاً وَ تَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَ تَرَى الْفُلْكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

دو دریا یکسان نیستند: این یکی دریایی است که آبش گوارا و شیرین و نوشیدنش خوشگوار است، و آن یکی شور و تلخ و گلوگیر؛ (امّا) از هر دو گوشتی تازه می خورید و وسایل زینتی استخراج کرده می‌پوشید؛ و کشتیها را در آن می‌بینی که آنها را می‌شکافند (و به سوی مقصد پیش می‌روند) تا از فضل خداوند بهره‌گیرید، و شاید شکر (نعمتهای او را) بجا آورید!

معنی کلمات و عبارات
«الْبَحْرَانِ»: مراد دریاهای شیرین و دریاهای شور است. «عَذْبٌ فُرَاتٌ» و «مِلْحٌ أُجَاجٌ»: (نگا: فرقان / ). «سَآئِغٌ»: (نگا: نحل / ). «لَحْماً طَرِیّاً»: (نگا: نحل / ). «حِلْیَةً»: (نگا: رعد / ، نحل / ). «تَری الْفُلْکَ مَوَاخِرَ فِیهِ ...»: (نگا: نحل / ).
نزول

سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۲۰ رویداد)
نکات آیه
۱ - وجود دو نوع دریا با آب هاى متفاوت «شیرین و گوارا» و «شور و تلخ» در کره زمین «و ما یستوى البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه و هذا ملح أُجاج» «عذب» به معناى گوارا و «فرات» به معناى بسیار گوارا و متمایل به شیرین است. «سائغ شرابه» ( از «ساغ الشراب فى الحلق») به معناى «سهل انحداره» است; یعنى، آبى که به خاطر گوارایى و خوشکامى اش، به راحتى از گلو پایین مى رود. «اجاج» نیز به معناى بسیار شور و متمایل به تلخى است. ۲ - وجود دو نوع دریا با آب هاى متفاوت «شیرین و گوارا» و «شور و تلخ»، از نشانه هاى قدرت خداوند و یکتایى او «و ما یستوى البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه و هذا ملح أُجاج» ۳ - وجود دو نوع دریا با آب هاى متفاوت «شیرین و گوارا» و «شور و تلخ»، از نعمت هاى الهى براى بشر «و ما یستوى البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه و هذا ملح أُجاج» این آیه ضمن آن که در مقام بیان نشانه هاى قدرت و یکتایى پروردگار است، در صدد بر شمردن نعمت هاى الهى براى بشر نیز مى باشد. ۴ - دریاها، از منابع تغذیه انسان با گوشت هاى تازه «و من کلٍّ تأکلون لحمًا طریًا» «طرىّ» به معناى جدید و تازه است. ۵ - وجود جواهر و زیور آلات قابل استخراج در دریاها «و تستخرجون حلیة تلبسونها» «حلیة» به معناى زیور است. ۶ - جواز غواصى و استخراج اشیاى قیمتى و زینتى دریاها «و تستخرجون حلیة تلبسونها» ۷ - گرایش انسان ها به زیبایى و تزیین با زیورآلات «و تستخرجون حلیة تلبسونها» آیه شریفه در صدد گزارش از یک واقعیت خارجى است و آن استفاده مدام انسان ها از زیورآلات دریایى است. این کار حکایت از تمایل و گرایشى است که در درون انسان ها وجود دارد. ۸ - دریاها، بستر تحرک کشتى ها براى تجارت و سفر «و ترى الفلک فیه مواخر لتبتغوا من فضله» «ماخرة» (مفرد «مواخر») از ماده «مخر» و به معناى شکافنده آب ها است. ۹ - استفاده از مظاهر طبیعت، براى خوراک، پوشاک و زیور آلات، مجاز و روا است. «و من کلٍّ تأکلون لحمًا طریًّا و تستخرجون حلیة تلبسونها» ۱۰ - تغذیه با گوشت هاى تازه و استفاده از زیورهاى دریایى و کشتیرانى، از فواید دریاها است. «و من کلٍّ تأکلون لحمًا طریًّا ... و ترى الفلک فیه مواخر» ۱۱ - گوشت هاى تازه دریایى و اشیاى تزیینى آن و سهولت کشتیرانى، از نعمت هاى الهى براى بشر «من کلٍّ تأکلون لحمًا طریًّا و تستخرجون حلیة تلبسونها و ترى الفلک فیه مواخر» ۱۲ - رزق الهى، فضل خدا بر انسان «لتبتغوا من فضله» «إبتغاء» (مصدر «تبتغوا») به معناى تلاش براى دست یافتن به خواسته است و مقصود از «لتبتغوا من فضله» تلاش براى به دست آوردن روزى است. بر این اساس اطلاق فضل بر روزى، بیانگر آن است که همه روزى هاى انسان فضل الهى به او است. ۱۳ - رزق و فضل الهى، در سایه تلاش و کوشش خود انسان به دست مى آید. «لتبتغوا من فضله» ۱۴ - لزوم شکرگزارى در برابر نعمت هاى الهى «و لعلّکم تشکرون» از این که خداوند فلسفه ذکر چند نعمت اعطایى خود را، شکرگزارى بندگان دانسته است، به دست مى آید که شکرگزارى بایسته و لازم است. ۱۵ - آثار متفاوت و مشترک آب هاى دریاها و استفاده چند منظوره انسان ها از آن، نشانه قدرت و یکتایى خداوند است. «و ما یستوى البحران هذا عذب فرات ... و من کلٍّ تأکلون لحمًا طریًّا ... لتبتغوا من فضله» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که آیه شریفه، در سلسله آیاتى قرار دارد که درباره قدرت مطلق و یکتایى خداوند متعال سخن مى گوید.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۷)
  • توجّه به منافع ابهای شیرین اشامیدنی و شور دریا، زمینه شکر خدا
  • پاک، خالص و سرد بودن اب اشامیدنی، امری مطلوب
  • توجّه به منافع ابهای تلخ و شیرین دریا، زمینه شکر خدا
  • دریا، منبع ابهای گوارا، شیرین، شور و تلخ+۴ آیه
  • وجود اب شور و تلخ دریا، زمینه توجّه به اهمّیّت اب شیرین
  • توجّه به منافع اب شور، زمینه شکر خدا
  • ابهای شیرین به مراتب بهتر از ابهای شور
  • توجّه به منافع و گوارایی اب دریا، زمینه شکر خدا
  • شور و تلخ بودن مزه اب بعضی از دریاها+۱ آیه
  • توجه به اختلاف مزه ابها و استفاده از منافع هر یک، زمینه برای سپاسگزاری انسانها
  • برخی ابها، دارای مزهای خوش و گوارا+۱ آیه
  • توجّه به نعمت اب گوارا، زمینه شکر خدا+۲ آیه
  • توجّه به تنوّع ابها، زمینه شکر نعمت اب
  • نقش اب دریا در تامین موادّ غذایی+۲ آیه
  • لزوم شکرگزاری به درگاه خدا، به دلیل فراهم اوردن اب اشامیدنی+۳ آیه
  • درهم نیامیختن ابهای شور و شیرین دریاها در عین مجاور بودن انها، از ایات الهی+۴ آیه
  • در اختیار بشر بودن دریا جهت بهره برداری مفید از ان، ایهای از ایات خدا+۲ آیه
  • وجود دو نوع دریا با ابهای متفاوت شور وشیرین، ایه خدا
  • به حرکت درامدن کشتیها در دریا، از ایات الهی+۶ آیه
  • مقایسه کردن، از روشهای تربیتی قران
  • استخراج زیورالات دریایی، ابزار تزیین برای پوشش تن+۱ آیه
  • استفاده از اب برای اشامیدن، امری مباح+۳ آیه
  • لزوم شکرگزاری به درگاه پروردگار، پس از اشامیدنیها+۳ آیه
  • جواز استفاده از زیورالات+۱ آیه
  • حلّیّت بهره گیری و خوردن از (برخی) ابزیان+۱ آیه
  • وجوب شکر خدا به سبب نعمتهای او+۳ آیه
  • جواز غوّاصی و بهره گیری از اشیای قیمتی و زینتی دریا+۱ آیه
  • جواز استفاده از مظاهر طبیعت، برای پوشاک
  • جواز استفاده از زیورالات+۱ آیه
  • حلّیّت استفاده از خوراکیهای دریا
  • دریا، محلّ زندگی دسته ای از حیوانات و حلّیّت برخی از انها+۲ آیه
  • تدبیر امور جهان، اقتضای ربوبیّت خدا
  • تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی+۵ آیه
  • خوردن گوشتهای تازه دریایی، زمینه ای برای سپاسگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • ماهی، از خوردنیهای مباح برای انسان+۳ آیه
  • خداوند، منشا پیدایش خوردنیها+۱ آیه
  • دریا، منبع ابهایی گوناگون با طعمهای مختلف+۴ آیه
  • ابهای تلخ، در دریاها+۱ آیه
  • اب سرد، در برخی دریاها+۱ آیه
  • ابهای شور، در دریاها+۲ آیه
  • اب شیرین، در بعضی از دریاها+۲ آیه
  • اب گرم شور، در دریاها+۱ آیه
  • جریان ابهای شیرین، تلخ، شور، سرد و گرم دریا، در مجاورت هم و عدم اختلاط انها با یکدیگر+۳ آیه
  • در اختیار بشر بودن دریا جهت بهره برداری و استفاده از مواهب ان، ایه ای از ایات خدا+۲ آیه
  • دو نوع دریا با ابهای متفاوت شور و شیرین، ایه خدا+۲ آیه
  • در هم نیامیختن ابهای شور و شیرین دریا، در عین مجاور بودن، از ایات الهی+۴ آیه
  • دو دریا با اب گوارا و شیرین و شور متمایل به تلخ+۱ آیه
  • دریاهای متفاوت با ابهای مختلف، نعمتی شایسته شکرگزاری
  • دو دریا، با ابهای سرد و گرم+۱ آیه
  • خداوند، مشوّق ادمی به فراگیری کشتیرانی و دریانوردی+۴ آیه
  • دریانوردی، نعمت شایان شکرگزاری+۲ آیه
  • شکافته شدن اب دریا به وسیله کشتیها، به هنگام حرکت در ان+۱ آیه
  • صید دریایی، دارای گوشتی نرم و تازه+۱ آیه
  • ابهای شیرین و گوارا در دریاها، از فواید ان+۱ آیه
  • حمل و نقل و کشتیرانی، از فواید دریا+۶ آیه
  • تغذیه با گوشتهای تازه، از فواید دریا برای انسان+۱ آیه
  • به دست اوردن زیورالات با غوّاصی، از فواید دریا برای انسان+۱ آیه
  • غوّاصی و استخراج زیورالات دریایی، از فواید دریا برای همگان+۱ آیه
  • نعمتهای فراوان در دریا، برای بهره برداری انسان+۲ آیه
  • ترغیب خداوند، به استفاده از نعمتهای دریا+۲ آیه
  • نعمتهای دریایی، شایسته شکرگزاری+۲ آیه
  • کشتیها، وسیله ای برای حمل و نقل و از مظاهر رفاه+۳ آیه
  • زیورالات از ابزارهای زیبایی و مورد استفاده انسان در زیبایی خود+۱ آیه
  • مرجان، حیوانی دریایی و از عوامل زیبایی
  • مروارید استخراج شده از دریا، از عوامل زیبایی برای انسان+۱ آیه
  • استخراج مرجان از دریا برای زیبا کردن لباس، از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • استخراج مروارید از دریا، برای زیبا کردن لباس، از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • دریاها، بستر حرکت کشتیها برای تجارت و سفر+۱ آیه
  • وجوب شکر خدا، به دلیل نعمتهای او+۳ آیه
  • توجّه به تنوّع اب، زمینه شکر ان نعمت
  • توجّه به نعمت اب و نقش ان، زمینه شکر خدا+۲ آیه
  • نقش دریا در تامین نیازها و منافع انسانها، نعمتی مقتضی شکر به درگاه الهی+۵ آیه
  • استفاده از اشیای تزیینی دریایی، نعمتی الهی و شایسته شکرگزاری+۳ آیه
  • گوشتهای تازه دریایی، نعمتی درخور شکر و سپاس به درگاه الهی+۱ آیه
  • بهره مندی از فضل الهی، موجب شکرگزاری به درگاه خداوند+۱۰ آیه
  • امکان کشتیرانی و بهرهوری از دریا، نعمتی شایسته شکر و سپاس+۵ آیه
  • بهره مند شدن انسانها از گوشتهای تازه دریا با تسخیر دریا برای انان، از نعمتهای الهی و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • جواز غوّاصی و استخراج اشیای قیمتی و زینتی، از دریا+۱ آیه
  • غوّاصی در دریا، راهی برای دستیابی به اشیای قیمتی و زینتی ان+۱ آیه
  • غوّاصی در دریا و استخراج اشیای قیمتی از ان، نعمتی شایسته شکرگزاری+۱ آیه
  • تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی+۵ آیه
  • کشتی، ابزاری قرار داده شده از سوی خدا، برای کسب و کار+۳ آیه
  • کسب و کار، مورد تشویق و ترغیب خداوند+۴ آیه
  • کسب و کار، ا رزشمند و راهی برای تحصیل فضل خدا+۴ آیه
  • توانایی بخشی انسان از سوی خداوند بر کار و تلاش، مقتضی شکر و سپاس به درگاه وی+۳ آیه
  • حرکت کشتیها در دریا، جهت منافع انسان، از نشانه ها و ایات الهی+۷ آیه
  • به حرکت درامدن کشتیها در دریا، وسیله ای مناسب برای کسب روزی+۵ آیه
  • تشبیه کفر به اب شور و تلخ+۱ آیه
  • اهمّیّت تازگی گوشت، در تغذیه انسان+۱ آیه
  • تغذیه با گوشتهای تازه، از فواید دریا+۱ آیه
  • بهرهمند شدن انسانها از گوشتهای تازه دریا، از نعمتهای الهی و مقتضای شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • جواز استفاده انسان از زیورالات و مواهب طبیعی، برای لباس خود+۱ آیه
  • حلّیّت ماهی، جهت خوردن و سایر استفادهها
  • ماهی، از خوردنیهای مباح برای انسان+۳ آیه
  • اب دریا، دارای مزههای گوناگون (شور و تلخ و شیرین)+۴ آیه
  • اختلاف مزههای اب دریا (تلخ، شیرین و شور)، در پی دارنده فواید و منافع متفاوت
  • اب برخی دریاها، شور و تلخگونه+۴ آیه
  • اب دریاها، دارای مزه شور+۴ آیه
  • شیرینی مزه برخی ابهای دریاها+۶ آیه
  • استفاده از نعمتهای الهی، مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند
  • لزوم شکرگزاری در برابر نعمتهای خداوند+۲ آیه
  • اب، نعمتی الهی و شایسته شکر و سپاس از سوی انسان+۳ آیه
  • توجه به نعمت تنوع ابها، زمینه شکر خدا
  • وجود دو دریا با ابهای متفاوت «شیرین و گوارا» و «شور و تلخ»، از نعمتهای الهی برای بشر و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند
  • رفاه و اسایش، از نعمتهای الهی+۲ آیه
  • زیورهای به دست امده از دریا، از نعمتهای الهی برای انسان، و موجب شکر و سپاس در برابر خداوند+۱ آیه
  • فضل خدا بر انسانها، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر او+۱۰ آیه
  • کشتی رانی در دریا، از نعمتهای خداوند، و موجب شکرگزاری در برابر وی+۶ آیه
  • گوشت تازه به دست امده از دریا، از نعمتهای الهی و مقتضی شکر و سپاس در برابر خداوند+۱ آیه
  • پوشش زیورالات و لباسهای اراسته شده به زیورالات به دست امده از دریا، نعمتی الهی و شایسته شکرگزاری+۱ آیه
  • ماهی استخراج شده از دریا، از نعمتهای الهی و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • استخراج مرجان از دریا و تزیین لباس با ان، از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • استخراج مروارید از دریا و اراسته کردن لباس با ان، از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • وجوب شکر خدا، به سبب نعمتهای او+۳ آیه
  • وجوب شکر و سپاس از خداوند به جهت افرینش اب گوارا و توانایی استفاده از ان برای رفع تشنگی+۳ آیه
واژه‌ها