اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن‌َ النّاس‌ِ وَ الدَّوَاب‌ِّ وَ الأَنعام‌ِ مُختَلِف‌ٌ أَلوانُه‌ُ کَذلِک‌َ إِنَّما يَخشَي اللّه‌َ مِن عِبادِه‌ِ العُلَماءُ إِن‌َّ اللّه‌َ عَزِيزٌ غَفُورٌ «28»
جلد 15 - صفحه 25
و از افراد ناس و حيوانات جنبنده روي زمين و انعام مثل شتر و گاو و گوسفند اينها هم رنگ مختلف دارند همين نحوي که ثمرات و جبال رنگهاي مختلف داشتند.
وَ مِن‌َ النّاس‌ِ بعضي سفيدرنگ بعضي سياه‌رنگ بعضي موي سر سياه بعضي زرد بعلاوه اختلاف شکلي از زيبايي و بدگلي و از حيث اخلاق و ذکاوت از حيث عقل و شعور و کند فهمي و جهات ديگر و از غرائب است که اينکه افراد بشر با اينکه اعضاء و جوارح آنها بجا و بموقع است بسيار کم اتفاق ميافتد که دو نفر از جميع جهات شبيه هم باشند.
وَ الدَّوَاب‌ِّ مثل حمار و بغل و استر و فرس و غير اينها از ساير جنبنده‌ها.
وَ الأَنعام‌ِ گوسفند بز گاو و شتر و همچنين پرنده‌ها مُختَلِف‌ٌ أَلوانُه‌ُ.
کَذلِک‌َ مثل ثمرات و جبال ظاهرا تا اينجا از آيه قبل است و جمله بعد آيه مستقله است که ميفرمايد إِنَّما يَخشَي اللّه‌َ مِن عِبادِه‌ِ العُلَماءُ انسان تا معرفت پيدا نکند حالت خوف و رجاء در او پيدا نميشود چنانچه تا معرفت بسلطان قاهر يا بحيوانات موذيه يا بسباع درنده نداشته باشد خوف از آنها پيدا نميکند کساني که منکر معاد و جهنم و عذاب هستند ابدا خوفي ندارند همين نحو که اگر جاهل بعظمت و کبريايي و جبروتيت حق هست خوفي هم ندارد و در باب فضيلت علم همين بس که اشرف صفات ربوبيست و در حديث است
العلماء ورثة الانبياء
-
عالم ينتفع بعلمه افضل من سبعين عابد
-
العلم نور يقذفه اللّه في قلب من يشاء
النّاس موتي و اهل العلم احياء || علي الهدي لمن استهدي ادلاء
عابد و عارف و زاهد همه طفلان رهند || مرد اگر هست بجز عالم رباني نيست
بلکه ابدان آنها در قبر نميپوسد بلکه بدني که تماس با بدن عالم کرده باشد چنين است لکن خوف ممدوح آن است که آثار خوف در او ظاهر باشد در اعمال عبادي کوتاهي نکند و نزديک معاصي نرود و علمش مقرون بعمل باشد چنانچه
جلد 15 - صفحه 26
در خبر است يصدق فعله قوله عالم بي عمل و چشمه بي‌آب يکيست
«ان اهل النار يتأذون من ريح العالم التارک لعلمه
-
ان اشدّ النّاس حسرة يوم القيمة عالم تارک لعلمه».
إِن‌َّ اللّه‌َ عَزِيزٌ غَفُورٌ عزيز ذو انتقام غفور لاهل المعاصي من اهل الايمان