اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
استِکباراً فِي الأَرض‌ِ وَ مَکرَ السَّيِّئ‌ِ وَ لا يَحِيق‌ُ المَکرُ السَّيِّئ‌ُ إِلاّ بِأَهلِه‌ِ فَهَل يَنظُرُون‌َ إِلاّ سُنَّت‌َ الأَوَّلِين‌َ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَبدِيلاً وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَحوِيلاً (43)
تکبر و استکبار بر اينکه ما زير بار اطاعت يتيم ابي طالب نميرويم و مکرهاي بدي ميکردند و حال آنکه دود اينکه مکرها در چشم خود آنها ميرفت پس آيا اينها انتظار دارند مگر رفتار با ملل ماضيه قوم نوح و هود و صالح و ابراهيم و لوط و شعيب و موسي را پس هرگز نمييابي از براي رفتار و سنّة الهي تبديلي و هرگز نمييابي سنت الهي را تحويلي.
استِکباراً فِي الأَرض‌ِ فرق است بين کبر و تکبر و استکبار کبر صفت نفسانيست که در خود يک بزرگي بر ديگران تصور ميکند تکبر اظهار اينکه بزرگيست که تخيل کرده استکبار بزرگي را بخود ميبندد با اينکه هيچ منشئي ندارد.
وَ مَکرَ السَّيِّئ‌ِ دو قسم مکر داريم مکر حسن و مکر سيئ مکر حسن مکر الهيست و اللّه خير الماکرين و مکر مؤمنين با کفار و مشرکين در دفع شر آنها و انحلال آنها و مکر سيئ مکر به انبياء و مؤمنين در اضرار بآنها.
وَ لا يَحِيق‌ُ المَکرُ السَّيِّئ‌ُ إِلّا بِأَهلِه‌ِ اثرش بخود آنها بر ميگردد و عقوبتش بآنها متوجه ميشود.
فَهَل يَنظُرُون‌َ إِلّا سُنَّت‌َ الأَوَّلِين‌َ بلاهايي که در اثر تکذيب انبياء بر امم سابقه نازل شد از غرق و خسف و صيحه و صاعقه و امطار حجاره و باد و امثال اينها البته بر اينها هم متوجه خواهد شد زيرا افعال الهي تماما طبق حکمت
جلد 15 - صفحه 41
و صلاح است تا مادامي که اميد هدايت در آنها و نسل آنها هست نازل نميشود و اما اگر بکلي از قابليت افتادند بايد هلاک شوند چنانچه عضو فاسد بدن تا قابل معالجه باشد بايد معالجه کرد و اگر قابل نيست براي اينکه سرايت به ساير اعضاء نکند بايد قطع کرد.
فَلَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَبدِيلًا وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَحوِيلًا سه عنوان داريم تبديل تحويل تغيير تبديل عوض کردن است چيزي را بدل چيز ديگر قرار دهند مثل تيمم بدل از غسل و وضوء و تحويل جابجا کردن است شي‌ء را از جاي خود بجاي ديگر برند از عالم دنيا بعالم آخرت تجارت را بزراعت سعادت را به شقاوت ايمان را بکفر نعمت را ببلاء و تغيير تغيير وضع و صورت است صحت و مرض حسن، و قبح رنگ برنگ و چون اشتباه و خطا و جهل و سهو در ساحت قدس ربوبي نيست سنت الهي در همه جا جاريست مگر مصلحت تغيير کند و اقتضاء عوض شود.