کلمه‌ى «منت» در اين‌جا به معناى نعمت بزرگ و با ارزش است، نه منّت زبانى که بازگو کردن نعمت به قصد تحقير ديگران باشد و مسلّماً کار زشت و ناپسندى است.
جلد 7 - صفحه 17
شکّى نيست که هرگاه اراده‌ى الهى بر تحقّق امرى تعلّق گيرد، آن مسئله قطعاً عملى خواهد شد و هيچ مانعى نمى‌تواند سدّ راه آن گردد، قرآن مى‌فرمايد: «إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ» «1» همانا فرمان اوست که هرگاه چيزى را اراده کند که باشد، پس آن چيز خواهد بود و محقّق خواهد شد.
با اين‌که همه نعمت‌ها از جانب خداوند است وبندگان در هر نعمتى رهين منّت او هستند، ليکن او در خصوص چند نعمت، تعبير به منّت فرموده که طبعاً از اهميّت بالاى آنها حکايت دارد، از جمله:
الف: نعمت اسلام. «کَذلِکَ کُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْکُمْ» «2»
ب: نعمت نبوّت. «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا» «3»
ج: نعمت هدايت. «بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْکُمْ أَنْ هَداکُمْ» «4»
د: نعمت حاکميّت مؤمنان. وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ ...
در روايات بسيار، حضرت مهدى عليه السلام وحکومت آن بزرگوار در آخرالزمان مصداق اتمّ اين آيه معرّفى شده است. «5»
مسئله حاکميّت مستضعفان بر زمين، با عبارات و بيان‌هاى مختلفى در قرآن آمده است:
الف: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ» «6» خداوند به کسانى که ايمان آورده و کار شايسته انجام داده‌اند، وعده‌ى خلافت در زمين‌را داده است.
ب: وَ لَقَدْ أَهْلَکْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَمَّا ظَلَمُوا ... ثُمَّ جَعَلْناکُمْ خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ «7» بعد از آنکه اقوام ستمگر پيشين را هلاک کرديم ... شما را جانشينان زمين قرار داديم.
ج: «أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ» «8» بندگان صالح، وارث زمين مى‌شوند.
د: «وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ کانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا» «9» ما مستضعفان را وارث شرق و غرب زمين گردانديم.
«1». يس، 82.
«2». نساء، 94.
«3». آل‌عمران، 164.
«4». حجرات، 17.
«5». تفسير کنزالدقايق.
«6». نور، 55.
«7». يونس، 13 و 14.
«8». انبياء، 105.
«9». اعراف، 137.
جلد 7 - صفحه 18
ه: «لَنُهْلِکَنَّ الظَّالِمِينَ. وَ لَنُسْکِنَنَّکُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ» «1» ما ستمگران را نابود وبعد از آن شما را ساکن زمين مى‌گردانيم.
مراد از مستضعفان در اين آيه، با توجّه به مجهول بودن فعل «اسْتُضْعِفُوا»، کسانى هستند که خود در اين امر نقش نداشته و استکبار آنها را به استضعاف کشيده باشد.