اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَو لا إِذ سَمِعتُمُوه‌ُ ظَن‌َّ المُؤمِنُون‌َ وَ المُؤمِنات‌ُ بِأَنفُسِهِم خَيراً وَ قالُوا هذا إِفک‌ٌ مُبِين‌ٌ «12»
چرا شما مؤمنين زماني که شنيديد يک همچه نسبت ناروايي بيکي از افراد مؤمنين داده شده شما مردانتان و زن‌هاي مؤمنات گمان خوب نبرديد و نگفتيد که اينکه نسبت افک آشکار است.
(لَو لا إِذ سَمِعتُمُوه‌ُ) چون اينکه افک که مثل عايشه و حفصه و پدرانشان نسبت به ماريه و جريح دادند اينکه منتشر شد بين المؤمنين و مؤمنات در مجالس و محافل ذکر اينکه قضيه بود با اينکه بايد قضيه بر عکس باشد زيرا اگر پيغمبر را به رسالت شناخته بودند بايد بدانند که او خطاء نمي‌کند و فوق العاده علاقه به ابراهيم داشت و در فوت او انقدر محزون بود که راضي نشد آفتاب بقبر ابراهيم بتابد و عداوت عايشه و حفصه را با ماريه هم ميدانستند و حسادت آنها را که اولاد پيدا نکردند و حضرت بآنها توجه نداشت، چرا نگفتند اينکه نسبت از راه حسد و دشمني است.
(ظَن‌َّ المُؤمِنُون‌َ وَ المُؤمِنات‌ُ بِأَنفُسِهِم خَيراً) مراد بانفسهم يعني بيکديگر از مؤمنين مثل آيه شريفه.
(فَإِذا دَخَلتُم بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلي أَنفُسِکُم) فرقان آيه 61.
يعني بر يکديگر زيرا مؤمنين کنفس واحده هستند: (ما خَلقُکُم وَ لا بَعثُکُم إِلّا کَنَفس‌ٍ واحِدَةٍ) لقمان آيه 27.
در اخبار دارد مؤمنين بايد بيکديگر حسن ظن داشته باشند و لا تظنن باخيک سوءا حتي يأتيک اليقين او تقوم به البينة) فعل مسلم را بايد حمل بر صحت کرد تا فسادش معلوم شود.
(وَ قالُوا هذا إِفک‌ٌ مُبِين‌ٌ) افتراء و تهمت زدن بمؤمنين از گناهان بسيار بزرگ است.
501