اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَو لا جاؤُ عَلَيهِ بِأَربَعَةِ شُهَداءَ فَإِذ لَم يَأتُوا بِالشُّهَداءِ فَأُولئِکَ عِندَ اللّهِ هُمُ الکاذِبُونَ «13»
چرا اينها که نسبت ناروا را دادند نياوردند بر دعواي خود به چهار شاهد!
پس زماني که نياوردند به چهار شاهد پس اينها در نزد خداوند اينها دروغگويانند گذشت که ثبوت زنا مربوط باقامه چهار شاهد عادل است آن هم به فرمايش حضرت رسالت که اشاره به خورشيد کرد و فرمود
(علي مثل هذا تشهد)
و در اخبار دارد کالميل في المکحلة و گذشت که شهادت بايد حسي باشد حتي علمي هم فايده ندارد و محکوم به حد قذف ميشود آنهم نسبت به ماريه که در تحت اختيار حضرت رسالت باشد بلکه ميتوان گفت که موجب کفر ميشود.
(لَو لا جاؤُ عَلَيهِ بِأَربَعَةِ شُهَداءَ) از اينکه جمله ميتوان استفاده کرد فسق شيخين را اگر نگوئيم کفر آنها را زيرا با نبودن چهار شاهد عادل و لو سه نفر باشند حد قذف دارند و گناه کبيره مرتکب شده اند بعلاوه شهادت آنها هم بنحو کالميل في المکحلة نبود.
(فَإِذ لَم يَأتُوا بِالشُّهَداءِ) چون شاهد نداشتند بنحو مذکور.
(فَأُولئِکَ عِندَ اللّهِ هُمُ الکاذِبُونَ) با سه تأکيد جمله اسميه ضمير هم جمع محلي بالف و لام آن هم نزد پروردگار که عالم السر و الخفيات است.