تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحاباً ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُکاماً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِيها مِنْ بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشاءُ يَکادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصارِ (43)
«1». کتاب الخرايج و الجرايح، ص 227 و 228 انتشارات مصطفوى قم.
«2». الفروع من الکافى، ج 3، ص 505 شماره حديث 18.
جلد 9 - صفحه 263
بعد از آن شواهد قدرت خود را بيان فرمايد:
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحاباً: آيا نمى‌بينى بدرستى که خدا ميراند ابر را و برمى‌انگيزاند قطعه قطعه آن را، يعنى قطعات ابر را در اطراف عالم برانگيزاند.
ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ: پس تأليف مى‌کند ميان آن، يعنى منضم نمايد بعض اجزاى آن را به بعض ديگر. ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُکاماً: پس مى‌گرداند آن را متراکم، يعنى درهم بسته و درهم رفته. فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ: پس مى‌بينى باران را بيرون آيد از خلل و فرج آن به قدرت کامله خداوند سبحان. وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ: و نازل مى‌فرمايد از آسمان، مِنْ جِبالٍ فِيها مِنْ بَرَدٍ: از کوههائى که در آسمان و از تگرگ است، تگرگ را. و دليل عقلى قائم شده بر منع آن، پس ممکن است که در آسمان کوههاى تگرگ باشد، چنانکه در زمين کوههاست. يا نازل فرمايد از ابرى که متصف به صفت علوّ است از قطعات آن که در عظمت شبيه کوههاست تگرگ را. فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ: پس برساند آن تگرگ را بر سبيل عذاب هر که را خواهد، يعنى به مزارع و اشجار هر که را اراده فرمايد تا زرع و ثمره آن را ضايع سازد. وَ يَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشاءُ: و باز مى‌گرداند آن را از هر که خواهد، يعنى از مزارع و اشجار او تا محصول او به سلامت ماند که يک چيز اصابه آن، نقمت؛ و صرف آن نعمت باشد. يَکادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصارِ: نزديک است روشنى برق آن ببرد ديده‌ها را، يعنى از فرط روشنى و شدت لمعان، نور باصره بينندگان را بربايد.
تنبيه: آيه شريفه بيان شواهد ربوبى را فرمايد: 1- انتشار ابر در اطراف
جلد 9 - صفحه 264
عالم. 2- ترکيب آنها. 3- تراکم آنها. 4- نزول باران از خلل و فرج آن.
5- نزول تگرگ. 6- معدوم شدن بعضى زراعات و باغات و محفوظ ماندن قسمتى از آن. 7- احداث برق و شدت لمعان آن که مانند شعله آتشى جستن کند، و بسا نور باصره را بربايد. هر کدام از اينها آياتى هستند بر کمال قدرت الهى، و بيناتى هستند بر تدبيرات سبحانى، و اثبات نمايد وحدانيت الهى را.
بنابراين جاهل و غافلند کسانى که اين گونه آيات محکمه و تدبيرات متقنه را نسبت دهند به طبيعتى که به خودى خود به هيچ گونه منشأ اثرى نخواهد بود، بلکه در تأثيرات خود، مقهور و مغلوب مى‌باشد.