تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَيْکُمْ ما حُمِّلْتُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ (54)
بعد از آن ايشان را به طاعت حسنه امر و به طريق التفات، از غيبت به خطاب عدول مى‌فرمايد:
قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ: بگو فرمانبردارى کنيد خدا را به خلوص نيت. وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ: و فرمانبردارى نمائيد پيغمبر را به صفاى قلب و طينت. فَإِنْ تَوَلَّوْا: پس اگر پشت کنيد و روى برگردانيد اى بندگان از فرمان خدا و رسول او، فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ: پس جز اين نيست که بر پيغمبر است آنچه حمل کرده شده است.
از تبليغ احکام، وَ عَلَيْکُمْ ما حُمِّلْتُمْ: و بر شماست آنچه برداشته شده‌ايد از اطاعت و انقياد، يعنى پشت کردن شما ضررى به پيغمبر نرساند، بلکه تمام ضرر آن به خود شما برگردد. و آنچه بر پيغمبر است از تبليغ احکام، از عهده بيرون آمده، و لکن شما مسئول خواهيد بود. وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا: و اگر فرمان بريد رسول را در حکم او، هدايت يابيد به حق و آنچه صلاح شماست از رسيدن به سعادت در دنيا و آخرت. وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ: و نيست بر پيغمبر فرستاده شده به امت مگر رسانيدن آشکارا که معروف به آيات و معجزات و تبليغات مبينه آن چيزى است که به آن مکلفيد، و پيغمبر من اداى آن را نموده و آنچه بر او بود به شما رسانيده، بر شماست باقى مانده؛ اگر به آن اقدام نمائيد، ثواب آن براى شما؛ و اگر اعراض کنيد، ضرر آن نيز بر شما خواهد بود.
تنبيه: آيه شريفه عام است نسبت به تمام ملت تا قيام قيامت: ابتدا از راه لطف ابلاغ فرمايد که اطاعت کنيد خدا را و فرمان بريد پيغمبر را، بعد آگاه فرمايد به نتايج آن که اگر منقاد و مطيع فرامين خدا و رسول باشيد هدايت يابيد و
جلد 9 - صفحه 275
به سعادت ابديه نائل شويد، و اگر اعراض کنيد ضرر متوجه شما باشد نه رسول، زيرا آن حضرت وظيفه خود را که تبليغ است انجام داده، پس بر شما حجت تمام و مسئوليت شما محقق خواهد بود.
فى الصافى- عن الباقر عليه السّلام قال قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله: يا معاشر قرّاء القران اتّقوا اللّه عزّ و جلّ فيما حملکم من کتابه فانّى مسئول و انّکم مسئولون انّى مسئول عن تبليغ الرّسالة و امّا انتم فتسئلون عمّا حمّلتم من کتاب اللّه و سنّتى. «1»