اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّمَا المُؤمِنُون‌َ الَّذِين‌َ آمَنُوا بِاللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ وَ إِذا کانُوا مَعَه‌ُ عَلي أَمرٍ جامِع‌ٍ لَم يَذهَبُوا حَتّي يَستَأذِنُوه‌ُ إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَستَأذِنُونَک‌َ أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ يُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ فَإِذَا استَأذَنُوک‌َ لِبَعض‌ِ شَأنِهِم فَأذَن لِمَن شِئت‌َ مِنهُم وَ استَغفِر لَهُم‌ُ اللّه‌َ إِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ (62)
جلد 13 - صفحه 565
منحصرا مؤمنون کساني هستند که ايمان آوردند به وحدانيت خدا و به رسالت رسول او و موقعي که مشرف بودند خدمت رسول براي امر جامعي مثل جهاد با کفار و مشرکين يا امري که بايد به اجتماع انجام گيرد از خدمتش بيرون نمي‌روند تا اينکه که از او طلب اذن خروج نکنند محققا کساني که از شما اي پيغمبر استيذان مي‌کنند کساني هستند که ايمان بخدا و برسول او آورده‌اند پس موقعي که از شما استيذان کردند براي شغل لازمي که دارند پس شما هم به آنها اذن ذهاب بده اگر صلاح مي‌داني و اراده کرده‌اي به آنکه خواسته اي از آنها، و طلب آمرزش کن براي آنها از خداوند محققا خداوند آمرزنده مهربان است.
(إِنَّمَا المُؤمِنُون‌َ الَّذِين‌َ آمَنُوا بِاللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ) ايمان به اللّه اعتقاد به جميع مراتب توحيد ذاتا و صفتا و افعالا و عبادة و نظرا و اعتقاد به عدل الهي و جميع صفات کماليه و جماليه و جلاليه. ثبوتيه، ذاتيه و فعليه و سلبيه و ايمان به رسوله اينکه که فرستاده حق است و افضل از جميع انبياء و ملائکه و ما سوي اللّه است و خاتم انبياء است و دينش تا قيامت باقيست و قرآنش کلام الهيست و تصديق به جميع آن چه فرموده از تعيين اوصياء خود و غيبت خاتم الاوصياء و مسئله رجعت و خصوصيات معاد و بيان احکام و اينکه داراي جميع صفات حميده است از عصمت و اعلميت و منزه است از جميع ملکات رذيله و ساير شئونات او.
(وَ إِذا کانُوا مَعَه‌ُ عَلي أَمرٍ جامِع‌ٍ) مثل امر جهاد و حفر خندق و مشاورت در امور و صلاة جماعت و غير اينها که احکام اجتماعي باشد نه وظائف فردي.
(لَم يَذهَبُوا حَتّي يَستَأذِنُوه‌ُ) پس کساني که بدون استيذان بلکه با نهي از خروج رفته مثل فرار از جنگ اينها ايمان ندارند و از اينکه بيان تکليف خلفاء ثلاث و اشباه آنها معلوم مي‌شود.
جلد 13 - صفحه 566
(إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَستَأذِنُونَک‌َ أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ يُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ) و آنهايي که بدون استيذان رفتند نه ايمان بخدا دارند و نه به رسول خدا.
(فَإِذَا استَأذَنُوک‌َ لِبَعض‌ِ شَأنِهِم) امر واجب لازمي داشته باشند.
(فَأذَن لِمَن شِئت‌َ مِنهُم) که اگر اهميت آن امر واجب لازمي بيش از اجتماع است اذن به آنها ده و اما اگر چندان اهميتي ندارد و بودن آنها در اجتماع اهم است اذن نده.
(وَ استَغفِر لَهُم‌ُ اللّه‌َ) که استغفار و دعاء رسول با ديگران تفاوت فاحش دارد چنانچه بيايد (إِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ) معني واضح است.