تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُکْرَةً وَ عَشِيًّا «11»
«1» مجمع البيان ج 3 ص 505.
«2» مجمع البيان ج 3 ص 505.
جلد 8 - صفحه 150
خلاصه مردمان بنابر عادت خود، در مسجد منتظر بودند که زکريا بيرون آيد و در مسجد بگشايد تا با او نماز کنند:
فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ: پس بيرون آمد بر قوم خود از مصلى صبح آن روز که شبش زوجه او حامله شده بود.
نکته: تسميه مصلى به محراب، به جهت آنست که کسى که متوجه است به آن در نماز، مانند کسى است که محارب شيطان باشد در نماز خود. مفسرين نقل نموده‌اند چون زکريا نزد قوم آمد، ايشان بر عدم قدرت او بر تکلم علم پيدا نموده، دانستند اثر اجابت دعاى او ظاهر گشته، مسرور و خوشحال گشتند.
فَأَوْحى إِلَيْهِمْ: پس اشاره نمود زکريا به سوى ايشان. مجاهد از ابن عباس نقل نموده که بر زمين نوشت. أَنْ سَبِّحُوا بُکْرَةً وَ عَشِيًّا: اينکه نماز گذاريد يا تسبيح گوئيد خداى را و به وظايف شکر او قيام نمائيد بامداد که پيش از طلوع آفتاب است و شب که بعد از غروب آفتاب است.
از ابن جريح نقل شده که: زکريا بر بالاى غرفه‌اى نماز گزاردى و عبادت نمودى که بدون نردبان به آنجا نتوانستى رفت، و قوم او بامداد و شبانگاه پائين آن آمدى و زکريا بر بام غرفه برآمدى و ايشان را رخصت دخول دادى تا نماز صبح و شام با او گزاردى. و چون زبانش از تکلم با قوم بسته شد، بنابر عادت خود به بام برآمدى و ايشان را اذن دادى، ايشان دانستند که وقت امر موعود است، و زکريا سه روز با قوم نتوانستى سخن نمايد، اما بر تسبيح و تهليل و ذکر لسانى قادر بود. بعد از سه روز به حال خود آمد و يحيى بعد از ششماه متولد شد، و در کودکى پلاس پوشيده و با احبار به عبادت مشغول تا وحى به او نازل شد.
(قصّه دوم، حضرت يحيى).