تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالَتْ أَنَّى يَکُونُ لِي غُلامٌ وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَ لَمْ أَکُ بَغِيًّا «20» «1» مجمع البيان ج 3 ص 508. جلد 8 - صفحه 161 چون مريم اين کلام شنيد، از روى تعجب منکر شده: قالَتْ أَنَّى يَکُونُ لِي غُلامٌ‌: گفت چگونه بود مرا پسرى. وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ: و حال آنکه نکاح ننموده مرا بشرى. نکته: «مسّ» کنايه است در عرف شرع از نکاح حلال کقوله تعالى‌ (أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ)* «1» و قوله‌ (مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ)* «2» و زنا را مسّ نگويند، بلکه مکنى به است به فجور و خبث و فحشا و غير ذلک. حاصل آنکه هيچکس به طريق مناکحه شرعيه با من مباشرت ننموده، و مؤيد اين معنى است قول او. وَ لَمْ أَکُ بَغِيًّا: و نبوده‌ام زناکار و جوينده فجور. و تسميه فاجره به بغى، به جهت آنست که مشتق از بغيه به معنى طلب يعنى زنى که طلب کننده زنا باشد، يا از بغى به معنى تجاوز و تعدى يعنى زنى که در گذشته است از حد شرع به سبب اين عمل قبيح. تنبيه: فخر رازى و نيشابورى و ديگران گفته‌اند که: مريم تعجب نمود از بشارت جبرئيل، زيرا مى‌دانست که عادت ولادت نباشد مگر از مرد، و عادت هم نزد اهل معرفت معتبر است در کارها، اگرچه خلاف عادت هم ممکن است. پس در کلام مريم دلالتى نيست بر اينکه خدا را قادر ندانسته باشد بر خلق ولد ابتدا، و چگونه چنين باشد و حال آنکه ابو البشر را بر خلاف عادت خلق فرمود. و ايضا مريم منفرد بود به عبادت و لابد مى‌دانست که خداى تعالى بر چنين امرى قادر خواهد بود.