تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَکاناً قَصِيًّا «22»
بعد از مناظره، مريم رضا به قضا داده خاموش شد، جبرئيل نزديک آمد و در گريبان او دميد.
فَحَمَلَتْهُ: پس حامله شد عيسى عليه السلام را. على بن ابراهيم فرمايد: دميد
جلد 8 - صفحه 163
در گريبان مريم، پس حامله شد به عيسى عليه السلام در شب، و وضع حمل نمود در روز، و مدت حمل او نه ساعت بود، خداوند ماهها را ساعات قرار داد «1».
در مجمع از حضرت باقر عليه السلام- فرمود: جبرئيل گريبان مريم را به دست گرفته و دميد در آن، همان ساعت ولد در رحم او به حد کمال رسيد مانند بچه نه ماهه. پس از مغتسل بيرون آمد و به جهت سنگينى، پا را به زمين مى‌کشيد، فورا مشرف بر وضع شد، و از خاله خود و زکريا خجالت مى‌کشيد. فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَکاناً قَصِيًّا: پس به گوشه‌اى معتزل شد به آن حمل در جائى که دور بود از شهر «ايليا» گويند: به کوهى رفت در جانب شرقى شهر، يا به وادى بيت لخم «2».
شيخ طوسى در تهذيب از ابى حمزه ثمالى از حضرت سجاد عليه السلام در اين آيه فرمود: خارج شد مريم از دمشق، تا آمد کربلا، پس وضع حمل نمود در محل قبر حضرت حسين عليه السلام، پس شب مراجعت نمود «3».
و نيز در تفسير برهان- يعقوب بن جعفر بن ابراهيم روايت نموده که: خدمت حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام بودم، نصرانى وارد و مکالماتى با حضرت نمود، تا آنکه حضرت فرمود به نصرانى: اطلاع دهم تو را به خبرى که نداند آن را مگر اندکى از آنانکه کتب را خوانده‌اند. خبر ده مرا از اسم مادر مريم و کدام روز در او دميده شد و براى شما ساعت متبرکى است آن روز و چه روز وضع حمل عيسى عليه السلام را نمود و براى شما است ساعتى از آن روز.
نصرانى گفت: ندانم.
حضرت فرمود: اما مادر مريم «مرثى» و به عربى «وهيبه» و اما روزى که مريم حامله شد روز جمعه بود، وقت زوال جبرئيل نازل شد، و نيست عيدى براى مسلمين بهتر از آن روز نزد خدا، تعظيم فرمود خدا و تعظيم نمود حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله، پس امر فرمود پيغمبر را که روز جمعه را عيد قرار دهد.
«1» تفسير قمى، ج 2، ص 49.
«2» مجمع البيان، ج 3، ص 511.
«3» تفسير برهان ج 3 ص 8 بنقل از تهذيب شيخ طوسى حديث اول.
جلد 8 - صفحه 164
و اما روزى که مريم تولد يافت سه شنبه چهار ساعت و نيم از روز گذشته، و نهرى که عيسى عليه السلام در آن تولد يافت فرات بود و بر آن درخت خرما و انگور بود.
قيدوس پادشاه آن زمان از اين حال مطلع شده با فرزندان و اتباع خود به قصد آزار آن حضرت بيرون آمدند، و آل عمران را خبر نمود و آنها را از خانه‌ها بيرون آورد تا مريم را به آن حال مشاهده کنند، تا آنکه گذشت ميان آنها و مريم آنچه خداوند متعال در قرآن مجيد بيان فرموده «1».