تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْکِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا (30)
قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ: گفت بدرستى که من بنده خدايم:
حضرت عيسى عليه السلام خود را معرفى فرمود به صفات نه گانه:
1- اقرار به بندگى خدا.
2- آنکه: آتانِيَ الْکِتابَ: عطا فرمود مرا خداوند کتاب انجيل يعنى علم ازلى الهى تعلق يافته که انجيل را به من عطا فرمايد.
3- وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا: و قرار داده مرا پيغمبر يعنى حکم فرموده به پيغمبرى من. يا زود باشد که مرا مبعوث سازد.
بنابر معنى تکلم «ارهاص» و مقدمات النبوه باشد نسبت به عيسى و کرامت نسبت به مريم به جهت برائت ساحت قدس او، و لذا چون عيسى زبان به گفتار گشود، همه متوجه او شدند و گفتند اين امر عظيم و عجيب و غريب مى‌باشد.
تنبيه: اولين کلام صادره از عيسى عليه السلام، اقرار به عبوديت خود بود، و اين اقوى دليل است بر بطلان قائلين به الوهيت وى از فرق سه گانه نصارى:
نسطوريه؛ يعقوبيه و ملکانيه که قائلند به اتحاد و حلول و اقانيم ثلاث.
ايضا صدور اين کلام از عيسى، دال است بر آنکه او در حال طفوليت، کمال عقل را دارا بود که اقرار به بندگيش مقبول درگاه الهى واقع شد، همچنين حضرت امير المؤمنين عليه السلام قبل از بلوغ کمال عقل را دارا و محل و مرتبه او قابل دعوت بود که حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله او را دعوت به ايمان، و پس از اقرار، مقام شامخ ايمانى را فائز و موجب مدح آن سرور گرديد، و خاصه و عامه آن را فضيلتى محسوب داشتند.
در ينابيع المودّه «1»- ترمذى و حموينى از علماء عامه از انس بن مالک نقل
«1» ينابيع المودة ص 60 باب 12 (بنقل از ترمذى و حموينى)
جلد 8 - صفحه 174
نموده که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مبعوث شد روز دوشنبه، و نماز گزارد حضرت على روز سه‌شنبه.
ايضا ابن عباس گويد: بدرستى که حضرت على اول کسى است که اسلام آورد.
اکثر مفسران و ابن عباس برآنند که حضرت عيسى دعوى پيغمبرى کرد در حال طفوليت و تلاوت انجيل و تکلم به طريق اعجاز نمود و بندگان را به خدا دعوت کرد «1»، چنانکه در کافى از حضرت باقر عليه السلام سؤال شد که عيسى بن مريم هنگام تکلم در مهد حجت خدا بود بر اهل زمانش؟ فرمود: پيغمبر غير مرسل بود، آيا نشنيدى که گفت: (إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْکِتابَ ...) عرض شد:
آن روز حجت بر زکريا هم بود. فرمود: عيسى عليه السلام در آن حال آيت براى مردمان و رحمتى بود از خدا براى مريم وقت تکلم، و حجت بود نسبت به هر که کلام او را شنيد. پس ساکت شد تا دو سال، و حضرت زکريا در آن مدت حجت الهى بود. چون زکريا وفات يافت، يحيى ميراث نبوت را برد تا عيسى هفت ساله شد، تکلم نمود به نبوت و رسالت. وقتى خداوند به او وحى فرمود، پس عيسى حجت بر يحيى و بر تمام مردمان شد ...