تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ما کانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحانَهُ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ (35)
ما کانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ: سزاوار نيست و نشايد مر خداى را اينکه فرا گيرد فرزندى. سُبْحانَهُ: منزه و مبرى باشد ذات خداوندى از ولد به براهينى:
1- اتخاذ ولد يا براى حاجت باشد يا به عبث. و بر حق تعالى حاجت و عبث نباشد، زيرا تنزيه ذات خود فرمود.
2- آنکه بالضروره ولد از جنس والد مى‌باشد، پس مشارکت او به وجه و مغايرت او به وجهى خواهد بود، و مشارکت با مغايرت از لوازم حدوث، و حدوث بر حق تعالى ممتنع است. پس مجانست بارى تعالى ممتنع خواهد بود، و لذا از اتخاذ ولد و مجانست تنزيه فرمود.
3- ولد جزء والد و لازمه دارد ترکيب را، و ذات حق از ترکيب منزه باشد.
إِذا قَضى أَمْراً: چون حکم فرمايد به چيزى، يعنى اراده احداث چيزى را نمايد. فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ: پس جز اين نيست که مى‌فرمايد مر آن چيزى را پس مى‌باشد بلاتأخير. اين تعبير براى فهماندن مخاطبين است تحقق ايجاد را به صرف اراده خاصه بدون گفتن و شدنى، زيرا امر الهى مقدر است بين کاف و نون، و ذاتى که داراى چنين قدرت کامله باشد، البته منزه خواهد بود از مشابهت به خلق و مبرا از احتياج در اتخاذ ولد.
جلد 8 - صفحه 180
در نهج البلاغه حضرت امير المؤمنين عليه السلام در ذيل (کن فيکون) فرموده که: آن مرکب به صوتى نيست که گوش زد شود و صدائى نيست شنيده شود، جز اين نيست که کلام او سبحانه از (کن فيکون) ايجاد و انشاء او است «1».