تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ اذْکُرْ فِي الْکِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ کانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ کانَ رَسُولاً نَبِيًّا (54) وَ کانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ وَ الزَّکاةِ وَ کانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا (55) ترجمه‌ و ياد کن در قرآن اسمعيل را همانا او بود راست وعده و بود پيغمبر رفيع منزلت‌ و بود که امر ميکرد کسان خود را بنماز و زکوة و بود نزد پروردگارش پسنديده. تفسير - در کافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که خوانده شد صادق الوعد براى آنکه وعده داد بمردى که در مکانى منتظر او باشد يک سال در آنمکان منتظر او بود تا آنمرد آمد و آنحضرت فرمود اگر نيامده بودى هميشه منتظر تو بودم و در عيون از امام رضا عليه السّلام قريب به اين معنى را نقل نموده و ظاهرا اين اسمعيل همان حضرت اسمعيل معروف بذبيح اللّه است که پسر حضرت ابراهيم خليل اللّه و جدّ امجد حضرت ختمى مرتبت است چون اگر مراد اسمعيل ديگر باشد بايد قرينه‌اى در کلام ذکر شود جلد 3 صفحه 480 و اگر نباشد معروفيّت کافى است و مفسّرين هم تصريح نموده‌اند که مراد او است ولى در علل از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که مراد از اسمعيل در اين آيه اسمعيل پسر حضرت ابراهيم نيست بلکه مراد پيغمبر ديگرى است که خداوند او را مبعوث فرمود بر قومش و آنها او را گرفتند و پوست سر و صورتش را کندند پس خداوند فرشته‌اى را مبعوث فرمود بخدمتش و استفسار از او تا هر چه اراده فرمايد انجام دهد و او طالب تأسى بأنبياء شد و در روايتى طالب تأسى بسيد الشّهداء شد و قمّى ره نقل فرموده که او اسمعيل بن حزقيل بود و براى وفاى بوعده‌اى که داده بود يک سال منتظر شد و فرق ميان رسول و نبى اگر چه در آيات سابقه بيان شد ولى در مورديکه اين دو وصف با يکديگر جمع شوند اگر نبى مأخوذ از نبوّ که بمعناى رفعت است باشد اولى است از آنکه مأخوذ از نبأ که بمعناى خبر است باشد چون حمل کلام بر تأسيس اولى از تأکيد است اگر چه مختصر فرقى با يکديگر هم داشته باشند در هر حال سيره مرضيّه او امر بمعروف بود چون اهل بيت و اقوام و اتباع خود را وادار بنماز شب و صدقه روز يا مطلق نماز و زکوة مينمود و چون خودش معصوم از گناه و اعمالش تمام عبادت و اطاعت خدا بود نزد خداوند مرضى و مقرّب و پسنديده گرديد ..