آیه ۵۴ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۵۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۹

وَ اذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَ كَانَ رَسُولاً نَبِيّاً

و در این کتاب (آسمانی) از اسماعیل (نیز) یاد کن، که او در وعده‌هایش صادق، و رسول و پیامبری (بزرگ) بود!

معنی کلمات و عبارات
«کَانَ رَسُولاً نَّبِیّاً»: (نگا: مریم / ).
نزول
نکات آیه
۱- پیامبراکرم(ص) مأمور یادکرد سرگذشت اسماعیل صادق الوعد در قرآن «واذکر فى الکتب إسمعیل» درباره این که اسماعیل مذکور در این آیه، آیا فرزند ابراهیم(ع) است یا شخصى دیگر، بین مفسران دو نظر وجود دارد که هر کدام به ادله اى تمسک جسته اند. این نام در قرآن به صورت مطلق بر فرزند ابراهیم(ع) اطلاق شده و در این جا نیز قرینه جدى بر این که اسماعیل «صادق الوعد» شخص دیگرى است وجود ندارد. ۲- تاریخ زندگى اسماعیل صادق الوعد، و خصوصیات او، درس آموز و سازنده است. «واذکر فى الکتب إسمعیل» ۳- اسماعیل صادق الوعد، داراى مقام رسالت و نبوت بود. «و کان رسولاً نبیًّا» ۴- صداقت در وعده، از صفات برجسته اسماعیل(ع) بود. «واذکر فى الکتب إسمعیل إنّه کان صادق الوعد» ۵- صداقت در وعده، رسالت و نبوت اسماعیل(ع)، علت گرامى داشت یاد و نام او در قرآن «واذکر فى الکتب إسمعیل إنّه کان صادق الوعد و کان رسولاً نبیًّا» ۶- صداقت در وعده، خصلتى نیکو و بسیار ارزشمند است. «واذکر فى الکتب ... إنّه کان صادق الوعد» ستودن اسماعیل به «صادق الوعد» بودن علاوه بر تمجید از موصوف، تمجید از وصف نیز به شمار مى آید. ۷- یادکرد و تجلیل از پیامبران و اسوه هاى صداقت، از روش هاى هدایتى قرآن «واذکر ... واذکر ... واذکر» ۸- بزرگداشت شخصیت هاى الهى و معنوى و تجلیل و تکریم آنان، لازم است. «واذکر فى الکتب إسمعیل إنّه کان صادق الوعد» ۹- ارزش هاى معنوى، معیارى در بزرگداشت و تجلیل از افراد در قرآن است. «واذکر ... إنّه کان صادق الوعد و کان رسولاً نبیًّا» ۱۰- حضرت اسماعیل(ع)، داراى منزلتى ویژه نسبت به حضرت اسحاق(ع) «واذکر فى الکتب إسمعیل» چنانچه مراد از «اسمعیل(ع)» در آیه، همان فرزند ابراهیم(ع) باشد، براى تأخیر نام او از نام اسحاق و یعقوب در آیات قبل، وجوهى به نظر مى رسد; از جمله این که، چون مادر اسماعیل در اعتزال و هجرت ابراهیم(ع) همراه او نبود، در آن آیات، تنها به نام فرزندان ساره (هم سفر ابراهیم) اکتفا شد; دیگر این که آن آیه در مقام بیان انیس هاى ابراهیم(ع) در غربت پس از هجرت است، ولى اسمعیل در خردسالى از او جدا شده بود. سوّمین وجه که برداشت یادشده بر آن مبتنى است این است که شرافت برتر اسماعیل(ع)، موجب یاد مستقل از او بوده است.
تفسیر (۶)
روایات و احادیث

۱۱- «برید العجلى قال: قلت لأبى عبداللّه(ع) یا ابن رسول اللّه أخبرنى عن إسماعیل الذى ذکره اللّه فى کتابه حیث یقول: «و اذکر فى الکتاب إسماعیل إنّه کان صادق الوعد و کان رسولاً نبیّاً» أکان إسماعیل بن إبراهیم ... قال: ... ذاک إسماعیل بن حزقیل ; برید عجلى مى گوید: به امام صادق(ع) گفتم: اى فرزند رسول خدا(ص)! به من خبر دهید از اسماعیلى که خداوند در کتابش از او یاد کرده کیست؟ آن جا که مى فرماید: «واذکر فى الکتاب إسماعیل ...» آیا مراد اسماعیل فرزند ابراهیم است؟ ... فرمود: ... این شخص، اسماعیل بن حزقیل است». [منبع: بحارالأنوار، ج ۱۳، ص ۳۹۰، ح ۶; تفسیر برهان، ج ۳، ص ۱۶، ح ۶.] ۱۲- «عن أبى عبد اللّه(ع) قال: إنّما سمّى إسماعیل صادق الوعد لأنّه وعد رجلاً فى مکان فانتظره فى ذلک المکان سنة فسمّاه اللّه - عزّوجلّ- صادق الوعد ; از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: اسماعیل بدان سبب صادق الوعد نامیده شد که به مردى وعده داده بود در محلى (منتظر او بماند); به دنبال آن وعده، مدت یک سال انتظار حضور او را در آن محل داشت، پس خدا او را صادق الوعد نامید». [منبع: کافى، ج ۲، ص ۱۰۵، ح ۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۴۲- ، ح ۹۹.] ۱۳- «عن زرارة قال: سألت أباجعفر(ع) عن قول اللّه - عزّوجلّ-: «و کان رسولاً نبیّاً» ما الرسول و ما النبىّ؟ قال: النبىّ الذى یرى فى منامه و یسمع الصوت و لایعاین الملک و الرسول الذى یسمع الصوت و یرى فى المنام و یعاین الملک ; از زراره روایت شده که گفت: از امام باقر(ع) در باره سخن خداى - عزّوجلّ- «و کان رسولاً نبیّاً» سؤال کردم رسول کیست؟ و نبىّ کیست؟ حضرت فرمود: نبىّ کسى است که در خوابش مى بیند و صدا را مى شنود، ولى فرشته را مشاهده نمى کند. و رسول کسى است که صدا را مى شنود و در خواب مى بیند و فرشته را مشاهده مى کند». [منبع: کافى، ج ۱، ص ۱۷۶، ح ۱; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۳۹- ، ح ۹۰.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۸)
  • تسلیم بودن انبیا در برابر ایات خدا+۳ آیه
  • پرداخت زکات از اموزههای ایین اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • زکات دارای اهمّیّت ویژه در ایین اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • نماز، از دستورهای دین اسماعیل(علیه السلام)+۲ آیه
  • نماز دارای اهمّیّت ویژه در ایین اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • اسماعیل(علیه السلام)، از جمله رسولان الهی برای اتمام حجّت خدا بر مردم
  • اسماعیل(علیه السلام)، از جمله انبیای دریافتکننده وحی الهی+۳ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام)، از رسولان الهی
  • شایستگی اسماعیل صادق الوعد(علیه السلام) جهت الگو گرفتن از وی
  • الگو بودن اسماعیل صادق الوعد(علیه السلام)، به جهت وفا به عهد و رسالت وی
  • الگو بودن اسماعیلصادقالوعد(علیه السلام)، به سبب سفارش مداوم وی به اقامه نماز و پرداخت زکات+۱ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) برخوردار از نعمتهای فراگیر الهی+۱ آیه
  • اسماعیلصادقالوعد(علیه السلام) از پیامبران برگزیده الهی+۱ آیه
  • سفارش مداوم اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) به خاندان خود درباره پرداخت زکات+۱ آیه
  • سفارش مداوم اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) به خاندان خود درباره اقامه نماز+۱ آیه
  • خشوع اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) هنگام تلاوت ایات الهی+۱ آیه
  • خضوع اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) در برابر پروردگار، هنگام تلاوت ایات الهی+۱ آیه
  • سجده همراه با گریه اسماعیلصادقالوعد(علیه السلام)، هنگام تلاوت ایات الهی+۱ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) مورد رضایت خداوند+۱ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام)، دارای مقام نبوّت و رسالت
  • وفای اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) به وعده خود، امری مورد ستایش خداوند
  • برخورداری اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) از هدایت الهی+۱ آیه
  • سرگذشت اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام)، شایسته یاد و یاداوری
  • گریه اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام)، هنگام تلاوت ایات الهی+۱ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام) پیامبری از ذرّیّه ادم(علیه السلام)+۱ آیه
  • هدایت پیامبران پیشین اسوه و الگوی محمّد(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
  • برگزیدگی اسماعیل(علیه السلام) به نبوت از جانب خداوند+۴ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد(علیه السلام)، پیامبری پرورش یافته تربیتهای الهی و مورد رضایت کامل او+۱ آیه
  • اسماعیل صادقالوعد، از مقربان پیشگاه الهی+۱ آیه
  • سجده اسماعیل(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، هنگام تلاوت ایات الهی برای وی+۱ آیه
  • گریه اسماعیل(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، هنگام تلاوت ایات الهی برای وی+۱ آیه
  • لزوم یاد انبیا و بزرگداشت انان، از جانب پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • وجوب ادای زکات، در ایین اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • تلاش اسماعیل صادق الوعد، برای اموزش و تربیت دینی خانواده اش+۱ آیه
  • اسماعیل(علیه السلام)، توصیه کننده خانواده اش به نماز و زکات+۱ آیه
  • توصیه خانواده به زکات از جانب اسماعیل(علیه السلام)، زمینه رضایت الهی از وی+۱ آیه
  • تلاش اسماعیل صادق الوعد، برای اموزش و تربیت دینی خانواده اش+۱ آیه
  • سرپرست خانواده، دارای نقشی سازنده در حیات معنوی اعضای خانواده+۳ آیه
  • توجّه پدر به اینده دینی خانواده و لزوم احساس مسیولیت درباره انان، امری ارزشمند+۲ آیه
  • اسماعیل(علیه السلام)، از خاشعان در برابر ایات الرّحمان+۱ آیه
  • اسماعیل(علیه السلام)، از خاضعان در برابر ایات رحمان+۱ آیه
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، مامور یاد اوری و بزرگداشت اسماعیل صادق الوعد در قران، به سبب اثبات راستگویی او در وعده ها در مقام عمل
  • راستگویی در وعده ها، از صفات برجسته اسماعیل صادق الوعد
  • رسالت مقامی متفاوت با نبوت+۶ آیه
  • وفای به وعده، زمینه رضای خداوند+۱ آیه
  • اسماعیل صادق الوعد، مورد رضایت خداوند+۱ آیه
  • تبلیغ و ترغیب مستمرّ خانواده به پرداخت زکات، از مهم ترین ویژگی اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • ترغیب و تشویق به پرداخت زکات، از عوامل رضایت خداوند+۱ آیه
  • ترغیب مستمرّ خانواده به پرداخت زکات، موجب رضایتمندی خداوند از اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • تحقّق فریضه زکات، نیازمند پی گیری و تبلیغ مداوم+۱ آیه
  • تبلیغ مداوم اسماعیل(علیه السلام) برای زکات، از دلایل بزرگداشت و فرمان به یاداوری زندگی وی در قران+۱ آیه
  • وجوب ادای زکات، در ایین اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • پرداخت زکات، از تکالیف دینی در شریعت اسماعیل(علیه السلام)+۱ آیه
  • سفارش مداوم اسماعیل(علیه السلام) به خانواده و خاندانش، در مورد پرداخت زکات، مایه جلب رضایت خداوند+۱ آیه
  • خویشاوندان اسماعیل، مامور پرداخت زکات+۱ آیه
  • اسماعیل(علیه السلام)، از سجده کنندگان، هنگام شنیدن ایات الهی+۱ آیه
  • اسماعیل صادق الوعد، از سالکان صراط مستقیم+۳ آیه
  • حضرت اسماعیل(علیه السلام) پیامبری دارای عصمت+۳ آیه
  • حضرت اسماعیل صادق الوعد(علیه السلام)، دارای مقام عصمت+۱ آیه
  • وفای به عهد اسماعیل(علیه السلام)، الگوی مناسب برای دیگران
  • یاداوری اسماعیل(علیه السلام) در قران، مورد توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • صادق الوعد بودن اسماعیل(علیه السلام) سبب توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) مبنی بر یاداوری وی در قران
  • برخورداری اسماعیل(علیه السلام) از مقام رسالت و نبوت، فلسفه یاداوری وی در قران
  • توصیه خانواده به نماز و پرداخت زکات از سوی اسماعیل(علیه السلام) دلیل یاداوری وی در قران+۱ آیه
  • بهره مندی اسماعیل(علیه السلام) از مقام رضایت در نزد پروردگار علت یاداوری وی در قران+۱ آیه
  • کتاب، از نام های قران+۳ آیه
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) مامور یادکرد سرگذشت اسماعیل صادق الوعد، در قران
  • گریه اسماعیل(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، هنگام تلاوت ایات الرحمن+۱ آیه
  • منافات نداشتن مقام برگزیدگی اسماعیل(علیه السلام) با گریه وی+۱ آیه
  • گریه اسماعیل صادق الوعد، هنگام تلاوت ایات الهی+۱ آیه
  • منافات نداشتن گریه اسماعیل صادق الوعد با مقام برگزیدگی وی از سوی خداوند+۱ آیه
  • پیامبران پیشین، اسوه و الگوی محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۹ آیه
  • یاداوری اسماعیل علیه السلام و صدق وعده او، عبرتی سازنده برای محمّد صلی الله علیه و اله و تلاوت کنندگان قران
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله مامور یاداوری سرگذشت اسماعیل صادق الوعد علیه السلام در قران+۱ آیه
  • امر خانواده به زکات، از موجبات مدح و ستایش خداوند+۱ آیه
  • امر خانواده به نماز، از عوامل مدح و ستایش خداوند+۱ آیه
  • وفای به عهد، زمینه تمجید و ستایش
  • مدح خداوند از اسماعیل علیه السلام به علت داشتن مقام رضا+۳ آیه
  • ستایش و حمد خداوند از اسماعیل علیه السلام صادق الوعد، به علت صداقت او در وعدههایش+۱ آیه
  • وفای به وعده، از اداب معاشرت و روابط با یکدیگر
  • مقام نبوّت، متفاوت با رسالت+۶ آیه
  • اعطای نبوّت از سوی خداوند به اسماعیل علیه السلام+۵ آیه
  • اسماعیل صادق الوعد علیه السلام، دارای مقام نبوّت و رسالت
  • اسماعیل علیه السلام، برخوردار از نعمت خاصّ خداوند+۱ آیه
  • نماز، از دستورهای دین اسماعیل علیه السلام+۲ آیه
  • نماز، دارای سابقهای دیرینه، در ادیان الهی+۴ آیه
  • سفارش مداوم اسماعیل صادقالوعد علیه السلام به خاندان خود، درباره اقامه نماز+۱ آیه
  • نقش توصیه و موعظه والدین به فرزندان، برای اقامه نماز+۲ آیه
  • اسوه بودن اسماعیل صادق الوعد علیه السلام، به سبب سفارش مداوم وی به اقامه نماز+۱ آیه
  • ادم علیه السلام از نیاکان اسماعیل+۱ آیه
  • وجوب زنده نگهداشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۹ آیه
  • وجوب ادای زکات، در ایین اسماعیل علیه السلام+۱ آیه
  • راستگویی اسماعیل، نسبت به وعدههای خود
  • وفای اسماعیل علیه السلام به وعدههای خود، مورد ستایش خداوند
  • راستگویی اسماعیل صادقالوعد در عمل به وعدههای خود، عامل یاد کرد از او در قران
  • وفای اسماعیل صادق الوعد علیه السلام به وعده خود، امری مورد ستایش خداوند
  • اسماعیل علیه السلام، پیامبری بهرهمند از هدایت خاص الهی+۲ آیه
واژه‌ها