تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ اذْکُرْ فِي الْکِتابِ مُوسى إِنَّهُ کانَ مُخْلَصاً وَ کانَ رَسُولاً نَبِيًّا (51) وَ نادَيْناهُ مِنْ جانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا (52) وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِيًّا (53)
ترجمه
و ياد کن در کتاب موسى را بدرستيکه او بود خالص کرده شده و بود پيغمبر رفيع منزلت
و ندا کرديم او را از جانب کوه طور که طرف دست راستش بود و نزديک کرديم او را در حاليکه با ما خصوصى سخن‌گو بود
و بخشيديم مر او را از رحمت خودمان برادرش هرون را در حاليکه پيغمبر بود.
تفسير
- و ياد کن اى پيغمبر در قرآن موسى را همانا او موحّد و خالص کننده بود عبادت خود را بخدا يا خدا خالص کرده بود او را بعبادت خود چون بصيغه اسم فاعل و مفعول هر دو قرائت شده ولى معلوم است که قرائت فتح بيشتر دلالت بر مدح دارد چون مشعر بمزيد عنايت الهيّه است نسبت باو و از ابتداء امر که مبعوث برسالت شد مأمور با بلاغ هم بود پس خبر داد از جانب خداوند لذا رسول با آنکه اخص و اعلى است در کلام الهى مقدّم بر نبى شده که اعمّ و عالى است چون رسول بر حسب لغت کسى است که پيغام کسيرا ببرد و نبى کسى است که خبر دهد اگر چه از خواسته کسى باشد ولى در کافى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که پرسيدند
جلد 3 صفحه 479
از فرق ميان رسول و نبى در اين آيه فرمود نبى آنستکه در خواب مى‌بيند و صدا را ميشنود ولى فرشته را نمى‌بيند و رسول آنستکه در خواب مى‌بيند و صدا را مى‌شنود و فرشته را هم مشاهده ميکند در هر حال حضرت موسى از انبياء اولو العزم داراى کتاب و شريعت بوده و در مراجعت از خدمت حضرت شعيب چون بوادى ايمن از اراضى شام و کوه طور که در جانب راست آنحضرت بود رسيدند اى محبوب حقيقى را شنيد که بيانزد ما و مقرّب در گاه شو و با ما صحبت و راز و نياز کن و آنجا مبعوث برسالت و انذار فرعون و فرعونيان شد و از خداوند مسئلت نمود که هارون برادر بزرگترش را با او در امر نبوّت شريک فرمايد تا کمک و وزير و معاون او باشد و خداوند اجابت فرمود و هارون را هم بخواهش آنحضرت بمقام رفيع نبوت رسانيد و اين نبوّت هارون رحمت و موهبتى بود از خداوند بحضرت موسى که موجب پيشرفت امر تبليغ او شد و معلوم است که مراد از قرب قرب شرفى است نه مکانى و زمانى چون ذات احديّت منزّه از زمان و مکان است و مراد از مناجات سخن گفتن خصوصى است که در آن کسى شريک نباشد و باين جهت کليم اللّه خوانده شد در اکمال نقل نموده که موسى عليه السّلام يکصد و بيست و شش سال و هارون يکصد و سى و سه سال عمر کرد ..