اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَوَ رَبِّک‌َ لَنَحشُرَنَّهُم وَ الشَّياطِين‌َ ثُم‌َّ لَنُحضِرَنَّهُم حَول‌َ جَهَنَّم‌َ جِثِيًّا (68)
پس قسم به پروردگار تو هر آينه محشور ميکنم اينکه کفاري که منکر معاد شدند با شياطين که کفار جن هستند، پس از آن حاضر مي‌کنيم آنها را اطراف جهنّم در حالي که بزانو در آمده باشند.
فو ربک و او قسم است مثل با و تا که سه صيغه قسم است باللّه و تاللّه و و اللّه که فرمايش خداوند حق و صدق است.
وَ مَن أَصدَق‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ حَدِيثاً وَ مَن أَصدَق‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ قِيلًا نساء آيه 89 و آيه 121- احتياج بقسم ندارد و اينکه قسم براي تاکيد است، بلکه قسم بسيار بزرگي است، زيرا در قرآن آيات مشتمله بر قسم بسيار داريم لکن اغلب مشتمل بر مخلوقات است مثل.
جلد 12 - صفحه 469
وَ التِّين‌ِ وَ الزَّيتُون‌ِ وَ طُورِ سِينِين‌َ وَ هذَا البَلَدِ الأَمِين‌ِ تين آيه 1 و 2 و 3 و مثل وَ الفَجرِ وَ لَيال‌ٍ عَشرٍ وَ الشَّفع‌ِ وَ الوَترِ و مثل وَ السَّماءِ وَ الطّارِق‌ِ و مثل وَ السَّماءِ ذات‌ِ البُرُوج‌ِ و مثل وَ الشَّمس‌ِ وَ ضُحاها وَ القَمَرِ إِذا تَلاها وَ النَّهارِ إِذا جَلّاها وَ اللَّيل‌ِ إِذا يَغشاها وَ السَّماءِ وَ ما بَناها وَ الأَرض‌ِ وَ ما طَحاها وَ نَفس‌ٍ وَ ما سَوّاها و مثل وَ اللَّيل‌ِ إِذا يَغشي وَ النَّهارِ إِذا تَجَلّي و مثل وَ الضُّحي وَ اللَّيل‌ِ إِذا سَجي و امثال اينها که در سور صغار در آخر قرآن بيان فرموده، ولي در اينکه مورد قسم به پروردگار تو ياد کرده لنحشرنهم اينکه کفار منکر معاد را در صحراي محشر که جميع خلق اولين و آخرين از جن و انس محشور مي‌شوند اينکه کفار.
و الشياطين و او جمع است که با شياطين هستند.
ثُم‌َّ لَنُحضِرَنَّهُم حَول‌َ جَهَنَّم‌َ که اينها طرف جهنم با شياطين محشور هستند جثيا بزانو در آمده از شدة خوف و وحشت، و در حديث داريم که هر فرد از جهنمي بيک طرفش سنگ کبريت بسته و بيکطرفش يک شيطان که او را مي‌سوزاند و اينکه اذيّت ميکند.