آیه ۶۸ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۶۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۰

فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا

سوگند به پروردگارت که همه آنها را همراه با شیاطین در قیامت جمع می‌کنیم؛ سپس همه را -در حالی که به زانو درآمده‌اند- گرداگرد جهنم حاضر می‌سازیم.

معنی کلمات و عبارات
«الشَّیَاطِینَ»: مراد شیاطین قرین و همدم ایشان در دنیا است که آنان را وسوسه می‌کردند و یا معبودشان بودند. «جِثِیّاً»: جمع جاثی، به زانو درآمدگان. بر زانو نشستن ایشان، بر اثر ضعف و زبونی آنان، و یا برای اهانت بدیشان است. این واژه حال بوده و تصویری از بیچارگی و ناتوانی کافران است.
نزول
نکات آیه
۱- خداوند با سوگند به ربوبیت خویش، بر ختمى بودن احضار منکران معاد و شیاطین به گردآورى آنان در قیامت تأکید کرده است. «فوربّک لنحشرنّهم والشیطین» ضمیر مفعولى در «لنحشرنّهم» به «انسان» در آیه قبل بازمى گردد و مراد منکران معاد است که زنده شدن دوباره را بعید شمرده بودند. «حشر»; یعنى، جمع کردن و برخى آن را جمع کردنى که افراد را به محل اجتماع سوق دهند، معنا نموده اند (مصباح). ۲- منکران معاد، با شیاطین در صحنه قیامت، همراه و هم دوش خواهند بود. «لنحشرنّهم والشیطین ثمّ لنحضرنّهم» واو در «والشیاطین« مى تواند عاطفه و یا به معناى «مع» باشد. در هر دو صورت برداشت یاد شده به دست مى آید. ۳- شیطان، ترویج کننده کفر و انکار معاد «و یقول الإنس(ن ... لنحشرنّهم والشیطین» یادکردن از شیطان در این آیه به عنوان همراه و هم دوش کافران در صحنه قیامت، گویاى نقش شیطان در کفرورزى ها و سردمدارى او در این صحنه ها است. ۴-نزدیکى ها و جدایى ها در صحنه قیامت، بر اساسا سنخیت هاى فکرى و عملى خواهد بود. «لنحشرنّهم والشیطین ثمّ لنحضرنّهم» پیوستن منکران معاد به صف شیاطین در قیامت، به جهت سنخیتى است که در این از نظر فکرى و عملى، در بین این دو طائفه به وجود آمده است. ذکر شیاطین در این آیه، براى بیان همین سنخیت و نتیجه اى است که از آن در صحنه قیامت بروز مى کند. ۵- برانگیختن منکران معاد و مجازات آنها، پرتویى از ربوبیت خداوند است. «فوربّک لنحشرنّهم ... حول جهنّم» ۶- خداوند به پیامبر(ص) عنایت و لطف خاص داشته و او در قبال انکارکنندگان معاد، دلجویى کرده است. «فوربّک لنحشرنّهم والشیطین» ضمیر «فوربّک» خطاب به پیامبر(ص) است. عنایت به آن حضرت هنگام قسم خوردن خداوند به نام مقدس خویش، نوعى اظهار لطف و دلجویى از پیامبر(ص) در قبال خیره سرى هاى کافران است. ۷- خداوند، شیاطین و منکران معاد را در قیامت، خوار و ذلیل، بر زانونشسته و به صورت نیم خیز در اطراف جهنم احضار خواهد کرد. «ثمّ لنحضرنّهم حول جهنّم جثیًّا» «جثیّا» (جمع «جاثى») حال است و «جاثى» به کسى گفته مى شود که براى مخاصمه و محاکمه بر زانو نشسته است (لسان العرب). احضار منکران معاد و شیاطین، در حالى که بر زانوان خود راه مى روند و یا بر زانو گرداگرد جهنم نشسته اند، براى اهانت و تحقیر آنان است. برخى «جثىّ» را جمع «جثوة» دانسته اند که به معناى انبوه خاک و سنگ است. بر حسب این معنا مراد احضار هر فرقه و گروه به صورت متراکم است. ۸- کافران و شیاطین، در اطراف جهنم و در گروه هایى فشرده و متراکم، احضار خواهند شد. «ثمّ لنحضرنّهم حول جهنّم جثیًّا» «جثىّ» ممکن است از «جثوة» به معناى سنگ و خاک متراکم و مجتمع باشد. ۹- گردآوردن خفّت بار کافران و شیاطین در اطراف جهنم، مرحله اى پس از حشر است. «لنحشرنّهم ... ثمّ لنحضرنّهم حول جهنّم جثیًّا»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • تقوا، مایه نجات ادمی از عذاب دوزخ+۴ آیه
  • اجتماع همگان در اطراف جهنّم و اشراف انها بر دوزخ+۱ آیه
  • اجتماع ذلّتبار جهنّمیان، در اطراف جهنّم
  • تفاوت جهنّمیان در عذاب، به نسبت عصیان انان در برابر خدا+۲ آیه
  • گرد اوردن ذلّتبار کافران و شیاطین، در اطراف جهنّم
  • پیروی از شیطان، مایه گرفتاری به اتش دوزخ+۴ آیه
  • تمرّد و سرکشی در برابر خدای رحمان، درپیدارنده عذاب دوزخ+۱ آیه
  • ظلم، از موجبات گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
  • نجات متّقین از جهنّم+۱ آیه
  • حتمی بودن ورود همگان به جهنّم و نجات یافتن اهل تقوا از ان+۲ آیه
  • روز حشر، حتمی و به دور از شک و تردید
  • حشر و حاضر شدن تمام انسانها نزد پروردگار، هنگام رستاخیز+۳ آیه
  • سوگند خداوند، درباره حشر شیاطین به همراه منکران رستاخیز، در قیامت+۱ آیه
  • حضور ذلّتبار شیاطین و منکران معاد، در اطراف جهنّم، پس از حشر انان+۱ آیه
  • سوگند خدا به ربوبیّت خویش، درباره همراهی منکران معاد با شیاطین، هنگام حشر انان در قیامت+۱ آیه
  • خداوند، محشورکننده انسانها در قیامت+۲ آیه
  • ربوبیّت الهی، مقتضای حشر انسانها در پیشگاه پروردگار+۳ آیه
  • گرد امدن انسانها در قیامت، مقتضای ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • گرداوری گناهکاران و شیاطین در اطراف جهنّم، اقتضای ربوبیّت خدا
  • تاکید خداوند با سوگند به ربوبیّت خود، بر احضار و گرداوری گناهکاران و شیاطین، در اطراف دوزخ
  • کثرت شیاطین، در جهان هستی+۲ آیه
  • شیطان، موجودی مختار و دارای تکلیف+۷ آیه
  • سوگند خداوند به ربوبیّت خود، جهت احضار خفّت بار شیاطین در اطراف دوزخ، برای حسابرسی انان
  • احضار ذلّت بار شیاطین در قیامت، به امر خداوند، برای افکنده شدن در دوزخ+۱ آیه
  • دسته بندی مختلف انسانها و شیاطین در صحنه قیامت، بر اساس مسلکها و عقیده های انان+۱ آیه
  • تکذیب معاد، عملی ظالمانه و تکذیبگران معاد، مردمی ستم پیشه+۳ آیه
  • تقواپیشگی موجب نجات از عذاب جهنّم+۴ آیه
  • تقواپیشگان از نجات یافتگان از عذاب جهنّم+۴ آیه
  • علم گسترده خداوند، به جهنّمیان+۱ آیه
  • قسم خدا به ربوبیّت خویش، درباره اگاهی دقیق از مستحقّ عذاب بودن مجرمان+۱ آیه
  • قسم خداوند به ربوبیّت خویش، درباره حتمی بودن احضار منکران معاد و شیاطین و گرداوری انان، در قیامت+۱ آیه
  • قسم خدا به ربوبیّت خود، بر تحقّق حتمی طبقه بندی عاصیان، در قیامت+۱ آیه
  • ورود همه انسانهای مشرک به جهنّم، قضای قطعی خداوند+۲ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
  • / 5. ضمیر خطاب همراه با قَسَم+۱ آیه
  • معاد، امری جسمانی و روحانی+۱ آیه
  • وعده خداوند به منکران معاد، مبنی بر حشر انان همراه با شیاطین+۱ آیه
واژه‌ها