اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ أَنّا أَرسَلنَا الشَّياطِين‌َ عَلَي الکافِرِين‌َ تَؤُزُّهُم أَزًّا (83)
آيا نه مي‌بيني که ما محققا مي‌فرستيم شياطين را بر کافرين و وادار ميکنند آنها را باعمال زشت و معاصي وادار کردني کأنه آنها را ميکشند و مي‌ربايند بسوي معاصي و طغيان و کفر و زندقه. الم يعني البته مي‌بيني و مشاهده ميکني به صورت استفهام بيان فرموده.
أَنّا أَرسَلنَا الشَّياطِين‌َ ارسال شياطين عدم حفظ و منع و جلوگيري از آنها است بمعني اينکه که شيطان مسلط ميشود بر آنها و آنها را تحت اطاعت خود در ميآورد و منشأ آن تمايل نفس است باعمال قبيحه و عقايد فاسده و صفات ذميمه که گفتند انسان سه دشمن دارد.
1- دنيا است که خود را جلوه ميدهد بالاخص امروز اينکه زن‌هاي مکشوفه که بتمام آرايش در جامعه سير ميکنند و اينکه عمارتهاي عاليه و اينکه زخارف دنيويه
جلد 12 - صفحه 484
و اينکه آلات لهويه و اينکه مناصب ظلميه و امثال اينها.
2- نفس شهويه و غضبيه و وهميّه که تعبير بنفس امّاره ميکنند متمايل و عاشق و فريفته آنها ميشود.
3- شياطين که راه وصله بان‌ها را نشان ميدهد کجا برود و چه بکند تا نائل شود، و اما کساني که دنيا در نظرشان حکم ميته گنديده متعفن باشد و معرفت به مضار آن داشته باشند نفس آنها از دنيا و زخارفش منزجر ميشود و شيطان راه بآن‌ها پيدا نمي‌کند، چنانچه ميفرمايد:
إِنَّه‌ُ لَيس‌َ لَه‌ُ سُلطان‌ٌ عَلَي الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَلي رَبِّهِم يَتَوَکَّلُون‌َ إِنَّما سُلطانُه‌ُ عَلَي الَّذِين‌َ يَتَوَلَّونَه‌ُ وَ الَّذِين‌َ هُم بِه‌ِ مُشرِکُون‌َ نحل آيه 101 و 102 عَلَي الکافِرِين‌َ و کساني که در حکم کافرين هستند. تَؤُزُّهُم أَزًّا از الزام و اجبار و امثال اينها است که تعبير ميکنند باز عاج من الطاعة الي المعصية و باغراء الي الشر و ما تعبير کرديم به وادار و تسلط و تمام اينها بيک معنا است.