سوره مریم، آیه ۸۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۱
أَ لَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزّاً
آیا ندیدی که ما شیاطین را بسوی کافران فرستادیم تا آنان را شدیداً تحریک کنند؟!
معنی کلمات و عبارات
«تَؤُزُّهُمْ»: تکان دهند و بجنبانند. مراد تحریک و تشویق بر معاصی است (نگا: فصّلت / ). «أَزّاً»: برانگیختن. سخت تکان دادن. به جوش آوردن.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- کافران، گرفتار در دام تحریکات و وسوسه هاى شیاطین «أرسلنا الشیطین على الکفرین تؤزّهم»
«أزّ» به معناى تهییج و برانگیختن است و «تؤزّهم»; یعنى، شیاطین، کافران را به سوى گمراهى و انحراف بیشتر سوق داده و تحریک مى کنند.
۲- فرستاده شدن شیاطین براى تحریک و وسوسه کافران از دید پیامبر(ص) مخفى نسیت. «ألم تر أنّا أرسلنا الشیطین»
۳- شیاطین، موجوداتى وسوسه گر و تحریک کننده در جهت گمراهى مردم «أرسلنا الشیطین على الکفرین تؤزّهم»
۴- شیاطین، تحت سیطره و حاکمیت الهى قرار دارند. «ألم تر أنّا أرسلنا الشیطین»
ضمیر «نا» در «أنّا أرسلنا» بیانگر این نکته است که تصور نشود کار شیاطین خارج از نظام تقدیر و برنامه الهى است; بلکه همه برنامه هاى آنان، تحت نظارت و در قلمرو مشیت الهى است.
۵- وسوسه گرى ها و القاآت تحریک آمیز شیاطین، وابسته به اراده الهى است. «ألم تر أنّا أرسلنا الشیطین على الکفرین تؤزّهم»
۶- کفرورزى، زمینه ساز و هموارکننده راه نفوذ شیطان و وسوسه هاى او در آدمى «أرسلنا الشیطین على الکفرین تؤزّهم»
تعبیر «على الکافرین» دلالت دارد که خداوند پس از تحقق کفر کافران، شیاطین را مأمور گمراه ساختن آنان مى کند و در حقیقت ارسال شیاطین پى آمد کفر است.
۷- شرک، کفر به خداوند است. «واتّخذوا من دون اللّه ءالهة ... على الکفرین»
۸- گرفتارى کافران به وسوسه ها و تحریکات شیطانى، نمودى از «استدراج» و رهاشدن آنان در کفر و گمراهى است. «الرحمن مدًّا ... ألم تر أنّا أرسلنا الشیطین»
این آیه با آیه «من کان فى الضلالة فلیمدد له الرحمن مدّاً» - که بیانگر سنت «امهال» بود - در ارتباط است و بیانگر نمونه و گواه دیگرى بر جریان سنت «فلیمدد... مدّاً» است که همان «امهال» و «استدراج» مى باشد.
۹- تحریک کافران از سوى شیاطین و گمراهى فزون تر آنان، نشانه اى روشن از سودمند نبودن معبودها و ضدیتشان با پرستشگران خویش «و یکونون علیهم ضدًّا . ألم تر أنّا أرسلنا الشیطین»
استفهام در «ألم تر» براى استشهاد و تأیید محتواى آیه قبل است و دلالت بر واضح بودن شاهد دارد به گونه اى که ندیدن و توجه نکردن به آن تعجب دارد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار گمراهی کافراناغواپذیری کافرانحاکم شیاطینحقیقتشرکدامهای شیاطینمنشأ اغواگری شیاطینمنشأ وسوسه های شیاطیننشانه های پوچی معبودان باطلوسوسه های شیاطینوسوسه کافرانگواهان اغواپذیری کافراناغواگری شیاطینزمینه نفوذ شیطاندشمنی معبودان باطلزمینه اغواگری شیطاناضلال شیاطینزمینه وسوسه های شیطانگواهی محمدگمراهی کافرانمهلت به کافرانکفر به خداموارد کفرعوامل گمراهیحاکمیت خداآثار اراده خداآثار کفر
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- گرفتار شدن کافران به عذاب اخروی پس از مهلت یافتن توام با رفاه و بهرهمندی در زندگی دنیا+۷ آیه
- فرزندگزینی، از نسبتهای ناروای کافران عصر بعثت به خداوند+۱ آیه
- مشرکان صدراسلام، مورد اخطار خداوند+۱ آیه
- ضرورت خردورزی، در وسوسههای گمراهگر شیطان+۳ آیه
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) موظف به اجتناب از درخواست تعجیل عذاب بر کافران+۲ آیه
- گرفتار شدن کافران به عذاب اخروی، پس از مهلت یافتن توام با رفاه و بهره مندی در زندگی دنیا+۷ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره تحریک وسوسه انگیز کافران به وسیله شیاطین، برای پرستش معبودهای خیالی خود
- پیروی از شیطان، عامل شرکورزی به خدا
- کثرت شیاطین، در جهان هستی+۱ آیه
- شیطان، تحریک کننده و وسوسه گر کافران
- گرفتاری کافران به وسوسه ها و تحریکات شیطان، سبب استدراج و رها شدنشان، در کفر و گمراهی+۱ آیه
- کفرورزی، زمینه ساز نفوذ شیطان و وسوسه او در ادمی
- شیطان، از عوامل گمراهی انسانها+۴ آیه
- توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) نسبت به عجله نداشتن بر عذاب کافران+۱ آیه
- نهی شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) از تعجیل برای عذاب شدن کافران+۲ آیه
- تاثیر وسوسه های شیطان بر کافران و افزایش گمراهی انان بر اثر مهلت خداوند، دلیل شتاب نکردن خداوند در عذاب انان+۱ آیه
- توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) نسبت به عجله نداشتن بر عذاب کافران+۱ آیه
- فعلیّت و فراهم بودن عذاب برای کافران از سوی خدا+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۵ آیه
- گرفتار شدن کافران به عذاب اخرتی، پس از مهلت یافتن و بهره مندی در زندگی دنیا+۷ آیه
- کافران، گرفتار وسوسه ها و تحریکات شیاطین
- محرومیّت کافران، از شفاعت، در قیامت
- توصیه خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله، برای تفکّر در چگونگی وسوسههای گمراهگر شیطان+۱ آیه
- درخواست پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله از خداوند، در مورد عذاب مشرکان+۱ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات
- شیطان، عامل وسوسه و اغوا+۴ آیه