اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَوم‌َ يُنفَخ‌ُ فِي الصُّورِ وَ نَحشُرُ المُجرِمِين‌َ يَومَئِذٍ زُرقاً (102) يَتَخافَتُون‌َ بَينَهُم إِن لَبِثتُم إِلاّ عَشراً (103)
روزي که نفخ صور ميشود و محشور مي‌کنيم گنهکاران را در آن روز ازرق چشم پنهاني با يکديگر صحبت ميکنند که ما درنگ نکرديم پس از مردن مگر ده روز.
(يَوم‌َ يُنفَخ‌ُ فِي الصُّورِ) دو نفخه صور داريم يکي روز آخر دنيا که تمام ارواح
جلد 13 - صفحه 95
جن و انس و انواع حيوانات برّي و بحري غالب تهي ميکنند و ميميرند و در نفخه دوّم تمام زنده ميشوند و در صحراي محشر وارد ميشوند.
چنانچه ميفرمايد: (وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَصَعِق‌َ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ إِلّا مَن شاءَ اللّه‌ُ ثُم‌َّ نُفِخ‌َ فِيه‌ِ أُخري فَإِذا هُم قِيام‌ٌ يَنظُرُون‌َ) زمر آيه 68 و بعيد نيست که استثناء من شاء اللّه اشاره باشد بوجود حضرت بقية اللّه که با قرآن وارد شود نزد کوثر خدمت جدش رسول اللّه صلّي اللّه عليه و سلّم بواسطه حديث ثقلين که فرمود:
(اني تارک فيکم الثقلين کتاب اللّه و عترتي لن يفترقا حتي يرد اعلي الحوض ما ان تمسکتم بهما لن تضلّوا ابدا)
از احاديث متواتره است.
(وَ نَحشُرُ المُجرِمِين‌َ يَومَئِذٍ زُرقاً) مراد از مجرمين همان غير مؤمن است از کفار و ارباب ضلالت که معرض از قرآن بودند، و مراد از اعراض هم مجرّد ترک عمل نيست، بلکه انکار است که بگويد: قبول ندارم يا آنکه بنحو دلخواه خود تفسير کند و تأويل نمايد.
(وَ ما يَعلَم‌ُ تَأوِيلَه‌ُ إِلَّا اللّه‌ُ وَ الرّاسِخُون‌َ فِي العِلم‌ِ) آل عمران آيه 5 و زرق، بعضي گفتند: کبود چشم، بعضي گفتند: کور، بعضي گفتند صورت سياه خدا ميفرمايد:
(وَ يَوم‌َ القِيامَةِ تَرَي الَّذِين‌َ کَذَبُوا عَلَي اللّه‌ِ وُجُوهُهُم مُسوَدَّةٌ أَ لَيس‌َ فِي جَهَنَّم‌َ مَثوي‌ً لِلمُتَکَبِّرِين‌َ) زمر آيه 61 و در همين سوره در آيه 123 ميفرمايد: (وَ مَن أَعرَض‌َ عَن ذِکرِي فَإِن‌َّ لَه‌ُ مَعِيشَةً ضَنکاً وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي قال‌َ رَب‌ِّ لِم‌َ حَشَرتَنِي أَعمي وَ قَد کُنت‌ُ بَصِيراً قال‌َ کَذلِک‌َ أَتَتک‌َ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ کَذلِک‌َ اليَوم‌َ تُنسي) شرحش ميآيد انشاء اللّه تعالي.
(يَتَخافَتُون‌َ بَينَهُم) بطور مخفيانه با هم صحبت ميکنند ميگويند:
(إِن لَبِثتُم إِلّا عَشراً) مراد ده شب است چه در دنيا و چه در عالم برزخ و چه بين النفختين چون بسرعت ميگذرد بنظر قليل ميآيد چنانچه الآن معروف است قضاياي هفتاد سال قبل را ميگويند: انگار ديروز بوده در مقابل قيامت که گذشتني نيست.
96