اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَومَئِذٍ لا تَنفَع‌ُ الشَّفاعَةُ إِلاّ مَن أَذِن‌َ لَه‌ُ الرَّحمن‌ُ وَ رَضِي‌َ لَه‌ُ قَولاً (109)
روز قيامت نفع نمي‌بخشد شفاعت احدي در حق احدي مگر کساني که خداوند رحمن اجازه و اذن دهد شفعاء روز قيامت را در حق او و راضي باشد براي او قول و گفتار را.
جلد 13 - صفحه 101
(توضيح) کلام اينکه اهل محشر سه طائفه ميشوند، يک طايفه کساني که بدون ايمان از دنيا رفته باشند يا اصلا ايمان نداشته باشند مثل مشرکين و کفار و اهل ضلالت از مخالفين و معاندين و ناصبين و شاکّين و کساني که منکر يکي از ضروريات دين يا ضروريات مذهب شيعه اثني عشري باشند يا اگر ايمان داشته بواسطه کثرت معاصي سلب ايمان از او شده و لو عند الموت باغواء شياطين انسي و جنّي اينها قابل شفاعت نيستند و مورد.
(يَومَئِذٍ لا تَنفَع‌ُ الشَّفاعَةُ) هستند نه احدي در حق آنها شفاعت ميکند نه بر فرض اگر شفاعت کند شفاعت او در حق آنها نفع ندارد، طايفه دوّم کساني که با ايمان و عمل صالح و آمرزنده از دنيا رفتند يا اصلا معصيت از آنها صادر نشده يا موفق بتوبه شدند يا باعمال صالحه و بليّات وارده تدارک معاصي آنها شده اينها هم احتياج بشفاعت ندارند و اهل سعادت و نجات هستند مگر براي ارتفاع درجات آنها در بهشت محتاج بشفاعت باشند.
طايفه سيّم کساني که با ايمان از دنيا رفته و آلوده بمعاصي شده و تدارک نشده اينها جزو مستثني منه.
(إِلّا مَن أَذِن‌َ لَه‌ُ الرَّحمن‌ُ) خداوند براي ايمان آنها اذن ميدهد بشفعاء که در حق آنها شفاعت کنند.
(وَ رَضِي‌َ لَه‌ُ قَولًا) و لو بافعال آنها رضايت نداشته باشد چون معاصي مورد رضاي حق نيست و لکن بقول آنها که ايمان و اقرار بآنچه مدخليّت در ايمان دارد راضي است و شفعاء روز قيامت هم دو دسته هستند و شفعاء عامّه که شفاعت آنها شامل جميع ميشود خاندان محمّد و آل او صلّي اللّه عليه و سلّم که حتي انبياء هم محتاج بشفاعت آنها هستند در ارتفاع درجات و شفاعت خاصّه مثل شفاعت انبياء در حق امّت خود قرآن در حق‌ّ اهلش و مؤمنين در حق يکديگر و ايّام متبرکه مثل شهر رمضان.
102