اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ اجتَباه‌ُ رَبُّه‌ُ فَتاب‌َ عَلَيه‌ِ وَ هَدي (122)
پس از خروج از بهشت برگزيد خداوند پروردگار آدم آدم را پس قبول
جلد 13 - صفحه 116
فرمود توبه او را و هدايت نمود او را در مجلّد اوّل اينکه تفسير صفحه 502 در ذيل آيه شريفه (فَتَلَقّي آدَم‌ُ مِن رَبِّه‌ِ کَلِمات‌ٍ فَتاب‌َ عَلَيه‌ِ) مفصلا بيان شده مراجعه فرمائيد.
(ثُم‌َّ اجتَباه‌ُ رَبُّه‌ُ) برگزيده‌گان خداوند براي رسالت و خلافت اللّه انبياء هستند که ميفرمايد: (إِن‌َّ اللّه‌َ اصطَفي آدَم‌َ وَ نُوحاً وَ آل‌َ إِبراهِيم‌َ وَ آل‌َ عِمران‌َ عَلَي العالَمِين‌َ) آل عمران آيه 30 و مراد از آل عمران انبياء بني اسرائيل، و از آل ابراهيم خاندان عصمت و طهارت است، و از عالمين جميع عوالم امکانيست.
(فَتاب‌َ عَلَيه‌ِ) کلمه تاب اگر متعدي بالي شود فعل عبد است مثل (إِنِّي تُبت‌ُ إِلَيک‌َ) احقاف آيه 14 و اگر متعدي بعلي شود مثل همين آيه فعل الهي است يعني قبول توبه فرمود و در باب توبه گفتيم: که وجوب توبه عقلي و ارشاديست اعمال مولويّة در او نشده و الا ترک توبه در هر آن يک معصيت ميشود و مليونها معصيت است و منافيست با آيه شريفه (وَ مَن جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجزي إِلّا مِثلَها) انعام آيه 161 و امّا قبول توبه بر خداوند، بعضي گفتند: وجوب عقلي دارد چون حسن است لکن هر فعل حسني تا ترکش قبيح نباشد بر خداوند واجب نيست، بعضي گفتند:
چون وعده قبول داده و خلف وعده قبيح است، لذا واجب است اينهم تمام نيست، زيرا وعده قبول منوط بشرائطي است که غالبا فاقد آنها است و بعقيده ما قبولي توبه از راه تفضّل است، چنانچه تمام نعم الهيه دنيويّه و اخرويّه نسبت به بنده‌گان صالح از راه تفضّل است فقط بنده بايد قابليّت تفضّل داشته باشد باندازه قابليّت تفضّل ميشود.
(وَ هَدي) آدم را هدايت فرمود: نخستين انبياء خود قرار داد مقام رسالت باو عنايت فرمود انبياء را از نسل او قرار داد و ساير تفضّلات و عنايات.