آیه ۱۲۲ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۲۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۰

ثُمَ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَ هَدَى

سپس پروردگارش او را برگزید، و توبه‌اش را پذیرفت، و هدایتش نمود.

معنی کلمات و عبارات
«إِجْتَبَاهُ»: انتخابش کرد. به پیغمبریش برگزید. خدا با توفیق توبه او را به خود نزدیک فرمود (نگا: اعراف / ).
نزول
نکات آیه
۱ - آدم(ع) درپى عصیان و تناول از درخت ممنوع، از کرده خویش پشیمان شد و به درگاه خداوند توبه کرد. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه » «جبایة» (ریشه اصلى «إجتبى»); به معناى جمع آورى کردن و به دست آوردن است. و «إجتباء» به معناى اصطفاء (خالص چیزى را برگزیدن) و اختیار است (لسان العرب). بنابراین «إجتباه ربّه» یعنى، خداوند علاقه هاى آدم به این سو و آن سو را قطع کرد و همه را براى خود جمع کرد و وى را براى خود خالص گردانید. این تعبیر حاکى از انقطاع کامل آدم(ع) از غیر خدا و توبه حقیقى او است. ۲ - خداوند، براى تربیت و رشد آدم، علاقه هاى غیر الهى را از او دور ساخت و وى را براى خود خالص گردانید. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه » ۳ - پذیرش دوباره آدم(ع) و برگزیدن او از سوى خداوند، پس از گذشت مدتى از خطاى تناول از درخت ممنوع صورت گرفت. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه » «ثمّ» براى تراخى است و مى رساند که اجتباى الهى - که همان موفق ساختن آدم(ع) به توبه و انقطاع از غیر خدا بود - با تأخیر انجام پذیرفت. ۴ - برگزیدن آدم از سوى خداوند، پرتویى از ربوبیت او است. «ثمّ اجتبه ربّه » ۵ - خداوند با عطوفت و مهربانى توبه آدم را پذیرفت و گناه او را بخشید. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه » «تاب»; یعنى، رجوع کرد و به دلیل حرف «على» در آن معناى عطوفت و ترحم تضمین شده است; یعنى، خداوند در حالى به آدم توجه و عنایت کرد، که بر او عطوف و مهربان بود. ۶ - انقطاع کامل آدم(ع) از غیر خدا و معطوف شدن تمام توجه او به خداوند، زمینه ساز عنایت دوباره خداوند به آن حضرت بود. «اجتبه ربّه فتاب علیه » حرف «فا» گویاى تفریع «تاب علیه» بر جمله قبل است که بر گردآمدن و جمع شدن همه علایق و وابستگى هاى آدم(ع) در توجه به خداوند دلالت داشت . ۷ - آدم(ع)، درپى برگزیدگى و آمرزیده شدن، از هدایت الهى نیز برخوردار گردید. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه و هدى » ۸ - آدم(ع)، پس از آمرزش گناهش، راه رشد و تعالى خویش را بازیافت. «و هدى » در آیه قبل آمده بود که آدم(ع) در پى نافرمانى و عصیان، از رشد و کمال خویش بازماند (غوى). فعل «هدى» در این آیه دلالت مى کند که خداوند آثار آن گمراهى را از میان برد و راه کمال و برگزیدگىرا به او نشان داد. ۹ - آدم(ع)، شخصیتى ارجمند در پیشگاه خداوند «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه و هدى » ۱۰ - پذیرش توبه آدم و راهنمایى او براى حرکت به سوى خدا، پرورشى الهى براى آدم و جلوه اى از ربوبیت خداوند بود. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه و هدى » ارتباط واژه «ربّه» به فعل هاى «تاب» و «هدى»، گویاى برداشت یاد شده است و مراد از هدایت - به قرینه «اجتباه ربّه» - هدایت به سوى خداوند است.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
  • ازاد بودن ادم(علیه السلام) برای تمرّد از فرمان خدا+۴ آیه
  • وجود تکالیفی برای ادم(علیه السلام) در بهشت+۵ آیه
  • قبولی توبه ادم(علیه السلام) از سوی خدا+۱ آیه
  • ادم(علیه السلام) برگزیده خدا+۱ آیه
  • راه یافتن ادم(علیه السلام) به تکامل و تعالی پس از امرزش
  • عصمت ادم(علیه السلام) پس از هبوط به زمین و انتخابش به نبوّت+۱ آیه
  • ادم(علیه السلام) برگزیده خدا و پیامبر الهی+۱ آیه
  • هدایت شدن ادم(علیه السلام) از سوی خدا پس از برگزیدنش
  • ابلیس همراه حوّا(علیها السلام) در بهشت+۹ آیه
  • ادم(علیه السلام) برگزیده خداوند+۲ آیه
  • شیطان، از عوامل اسیبزننده به رشد و تربیت انسان+۵ آیه
  • گزینش ادم(علیه السلام) از سوی خداوند، در راستای تربیت و هدایت او
  • پذیرش توبه ادم(علیه السلام) و راهنمایی او برای حرکت به سوی خدا، پرورشی الهی برای وی و جلوهای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
  • توبه از گناه، راهی برای هدایت انسان از سوی خدا+۲ آیه
  • توبه ادم(علیه السلام) به درگاه پروردگار+۲ آیه
  • پذیرش توبه ادم(علیه السلام) جلوهای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • خداوند، پذیرای توبه ادم(علیه السلام)+۲ آیه
  • توفیق الهی، عامل دستیابی انسان به توبه+۲ آیه
  • توفیق الهی، زمینه توبه و بازگشت از گناه+۲ آیه
  • توفیق ادم(علیه السلام) برای توبه و انابه به درگاه خداوند+۱ آیه
  • برگزیدگی ادم(علیه السلام)، پرتوی از ربوبیّت خدا+۱ آیه
  • توبه و بازگشت انسان به خدا، مقتضای ربوبیّت او+۲ آیه
  • اطاعت و پیروی از شیطان، موجب محرومیّت از نعمت رفاه+۸ آیه
  • عصمت ادم(علیه السلام) پس از هبوط به زمین و انتخابش به نبوّت+۱ آیه
  • هدایتهای خاصّ الهی، موجب برخورداری ادم(علیه السلام)از مقام عصمت+۱ آیه
  • هدایت خاصّ الهی، عاملی برای برخورداری از مقام عصمت
  • الودگی نفس ادمی به گناه، موجب سقوط و تباهی ان+۷ آیه
  • برگزیده شدن ادم علیه السلام از طرف خدا، برای اعطای مقام نبوّت به او+۲ آیه
  • بهرهمندی ادم علیه السلام از هدایت الهی+۱ آیه
  • توبه ادم علیه السلام از خوردن میوه شجره نهی شده، زمینه هدایت ویژه وی از سوی خداوند+۱ آیه
  • هدایت ادم علیه السلام از سوی خداوند به کلماتی، برای توبه و بازگشت به خداوند+۱ آیه
واژه‌ها