سوره طه، آیه ۱۲۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۰
ثُمَ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَ هَدَى
سپس پروردگارش او را برگزید، و توبهاش را پذیرفت، و هدایتش نمود.
معنی کلمات و عبارات
«إِجْتَبَاهُ»: انتخابش کرد. به پیغمبریش برگزید. خدا با توفیق توبه او را به خود نزدیک فرمود (نگا: اعراف / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - آدم(ع) درپى عصیان و تناول از درخت ممنوع، از کرده خویش پشیمان شد و به درگاه خداوند توبه کرد. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه »
«جبایة» (ریشه اصلى «إجتبى»); به معناى جمع آورى کردن و به دست آوردن است. و «إجتباء» به معناى اصطفاء (خالص چیزى را برگزیدن) و اختیار است (لسان العرب). بنابراین «إجتباه ربّه» یعنى، خداوند علاقه هاى آدم به این سو و آن سو را قطع کرد و همه را براى خود جمع کرد و وى را براى خود خالص گردانید. این تعبیر حاکى از انقطاع کامل آدم(ع) از غیر خدا و توبه حقیقى او است.
۲ - خداوند، براى تربیت و رشد آدم، علاقه هاى غیر الهى را از او دور ساخت و وى را براى خود خالص گردانید. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه »
۳ - پذیرش دوباره آدم(ع) و برگزیدن او از سوى خداوند، پس از گذشت مدتى از خطاى تناول از درخت ممنوع صورت گرفت. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه »
«ثمّ» براى تراخى است و مى رساند که اجتباى الهى - که همان موفق ساختن آدم(ع) به توبه و انقطاع از غیر خدا بود - با تأخیر انجام پذیرفت.
۴ - برگزیدن آدم از سوى خداوند، پرتویى از ربوبیت او است. «ثمّ اجتبه ربّه »
۵ - خداوند با عطوفت و مهربانى توبه آدم را پذیرفت و گناه او را بخشید. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه »
«تاب»; یعنى، رجوع کرد و به دلیل حرف «على» در آن معناى عطوفت و ترحم تضمین شده است; یعنى، خداوند در حالى به آدم توجه و عنایت کرد، که بر او عطوف و مهربان بود.
۶ - انقطاع کامل آدم(ع) از غیر خدا و معطوف شدن تمام توجه او به خداوند، زمینه ساز عنایت دوباره خداوند به آن حضرت بود. «اجتبه ربّه فتاب علیه »
حرف «فا» گویاى تفریع «تاب علیه» بر جمله قبل است که بر گردآمدن و جمع شدن همه علایق و وابستگى هاى آدم(ع) در توجه به خداوند دلالت داشت .
۷ - آدم(ع)، درپى برگزیدگى و آمرزیده شدن، از هدایت الهى نیز برخوردار گردید. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه و هدى »
۸ - آدم(ع)، پس از آمرزش گناهش، راه رشد و تعالى خویش را بازیافت. «و هدى »
در آیه قبل آمده بود که آدم(ع) در پى نافرمانى و عصیان، از رشد و کمال خویش بازماند (غوى). فعل «هدى» در این آیه دلالت مى کند که خداوند آثار آن گمراهى را از میان برد و راه کمال و برگزیدگىرا به او نشان داد.
۹ - آدم(ع)، شخصیتى ارجمند در پیشگاه خداوند «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه و هدى »
۱۰ - پذیرش توبه آدم و راهنمایى او براى حرکت به سوى خدا، پرورشى الهى براى آدم و جلوه اى از ربوبیت خداوند بود. «ثمّ اجتبه ربّه فتاب علیه و هدى »
ارتباط واژه «ربّه» به فعل هاى «تاب» و «هدى»، گویاى برداشت یاد شده است و مراد از هدایت - به قرینه «اجتباه ربّه» - هدایت به سوى خداوند است.
تفسیر (۸)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۹–۱۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱۵–۱۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱۵–۱۳۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۲۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۲۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۲۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱۶–۱۲۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۲۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار انقطاع آدمتربیت آدمتکامل آدمعوامل پشیمانی آدممنشأ اخلاص آدمهدایت آدمآمرزش آدمتوبه آدمقبول توبه آدمبرگزیدگی آدمآثار تناول از درخت ممنوعهآثار عصیان آدمفضایل آدمآدم و درخت ممنوعهمهتدینزمینه لطف خداقصه آدممهربانی خدانشانه های ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
- ازاد بودن ادم(علیه السلام) برای تمرّد از فرمان خدا+۴ آیه
- وجود تکالیفی برای ادم(علیه السلام) در بهشت+۵ آیه
- قبولی توبه ادم(علیه السلام) از سوی خدا+۱ آیه
- ادم(علیه السلام) برگزیده خدا+۱ آیه
- راه یافتن ادم(علیه السلام) به تکامل و تعالی پس از امرزش
- عصمت ادم(علیه السلام) پس از هبوط به زمین و انتخابش به نبوّت+۱ آیه
- ادم(علیه السلام) برگزیده خدا و پیامبر الهی+۱ آیه
- هدایت شدن ادم(علیه السلام) از سوی خدا پس از برگزیدنش
- ابلیس همراه حوّا(علیها السلام) در بهشت+۹ آیه
- ادم(علیه السلام) برگزیده خداوند+۲ آیه
- شیطان، از عوامل اسیبزننده به رشد و تربیت انسان+۵ آیه
- گزینش ادم(علیه السلام) از سوی خداوند، در راستای تربیت و هدایت او
- پذیرش توبه ادم(علیه السلام) و راهنمایی او برای حرکت به سوی خدا، پرورشی الهی برای وی و جلوهای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- توبه از گناه، راهی برای هدایت انسان از سوی خدا+۲ آیه
- توبه ادم(علیه السلام) به درگاه پروردگار+۲ آیه
- پذیرش توبه ادم(علیه السلام) جلوهای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- خداوند، پذیرای توبه ادم(علیه السلام)+۲ آیه
- توفیق الهی، عامل دستیابی انسان به توبه+۲ آیه
- توفیق الهی، زمینه توبه و بازگشت از گناه+۲ آیه
- توفیق ادم(علیه السلام) برای توبه و انابه به درگاه خداوند+۱ آیه
- برگزیدگی ادم(علیه السلام)، پرتوی از ربوبیّت خدا+۱ آیه
- توبه و بازگشت انسان به خدا، مقتضای ربوبیّت او+۲ آیه
- اطاعت و پیروی از شیطان، موجب محرومیّت از نعمت رفاه+۸ آیه
- عصمت ادم(علیه السلام) پس از هبوط به زمین و انتخابش به نبوّت+۱ آیه
- هدایتهای خاصّ الهی، موجب برخورداری ادم(علیه السلام)از مقام عصمت+۱ آیه
- هدایت خاصّ الهی، عاملی برای برخورداری از مقام عصمت
- الودگی نفس ادمی به گناه، موجب سقوط و تباهی ان+۷ آیه
- برگزیده شدن ادم علیه السلام از طرف خدا، برای اعطای مقام نبوّت به او+۲ آیه
- بهرهمندی ادم علیه السلام از هدایت الهی+۱ آیه
- توبه ادم علیه السلام از خوردن میوه شجره نهی شده، زمینه هدایت ویژه وی از سوی خداوند+۱ آیه
- هدایت ادم علیه السلام از سوی خداوند به کلماتی، برای توبه و بازگشت به خداوند+۱ آیه