اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن أَعرَض‌َ عَن ذِکرِي فَإِن‌َّ لَه‌ُ مَعِيشَةً ضَنکاً وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي (124)
و کسي که اعراض کند از ياد آوري من پس محقّقا از براي او است زندگاني تنگ، سختي.
(وَ مَن أَعرَض‌َ عَن ذِکرِي) اعراض پشت پا زدن و قبول نکردن و زير بار نرفتن است و ذکر دستورات الهي که بتوسط انبياء و کتب آسماني و بالاخص‌ّ قرآن مجيد و دين مقدّس اسلام که جامعترين اديان و مشتمل بر جميع ما يحتاج انسان در امر دنيا و آخرت است که حضرت رسالت در خطبة الوداع فرمود:
(ما من شي‌ء يقرّبکم الي الجنّة و يبعّدکم عن النّار الا و قد امرتکم به و ما من شي‌ء يبعّدکم عن الجنّة و يقرّبکم الي النّار الّا و قد نهيتکم عنه)
و در قرآن مجيد ميفرمايد: (وَ لا رَطب‌ٍ وَ لا يابِس‌ٍ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ) انعام آيه 59 و ميفرمايد:
(وَ کُل‌َّ شَي‌ءٍ أَحصَيناه‌ُ فِي إِمام‌ٍ مُبِين‌ٍ) يس آيه 11.
(فَإِن‌َّ لَه‌ُ مَعِيشَةً ضَنکاً) مبتلي ميشود بحرص و بخل و امساک و غرق دنيا ميشود و بکلّي از آخرت محروم ميگردد و فرصت و مجالي براي خود قرار نميدهد و با اهل دنيا دائما در زد و خورد است بخلاف کساني که بدستورات دين رفتار ميکنند بقناعت زندگاني ميکنند و راضي بمقادير الهي هستند و توکّل بر خدا ميکنند و
جلد 13 - صفحه 119
بامور آخرتي ميپردازند و بکمال راحتي طي ميکنند و سعادت دارين را تحصيل ميکنند و دنيا در نظر آنها مثل مردار گنديده است که بدست آدمهاي پست افتاده نظر کنيد حالات ائمه طاهرين و صلحاء مؤمنين با حالات جبابره و اکاسره.
وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي و محشور ميکنيم او را روز قيامت کور چون روز قيامت (يَوم‌َ تُبلَي السَّرائِرُ) طارق آيه 9 است جميع بواطن ظاهر ميشود متکبّر کبرش ظاهر ميشود فاسق فسق او نمايان ميشود کافر کفرش بارز ميشود و هکذا چيزي از صفات و افعال و عقائد او مخفي و پنهان نيست، و نيز مکرّر اشاره شده که همين نحو که از براي بدن قواي ظاهريّه مثل باصره سامعه لامسه ذائقه شامّه و قواي باطنيّه مثل شهويّه غضبيّه وهميّه عقليّه متخيّله متفکّره متصرّفه متصوّره هست، از براي روح انساني که تعبير بقلب ميکنيم همين نحو قوي است و چون روز قيامت تمام اينکه قوي ظاهر ميشود اگر قلب قوه باصره نداشته و کور بوده حقايق ايمان را درک نميکرد کوري آن ظاهر ميشود اگر طعم ايمان و عبادات را نميچشيده اگر فرمايشات انبياء و دعاة دين را نميشنيده اگر بوي حقيقت بمشامش نرسيده آثارش نمايان ميشود کور و کر و لال وارد صحراي محشر ميشود، لذا ميفرمايد: (صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم لا يَرجِعُون‌َ) بقره آيه 17 (فَهُم لا يَعقِلُون‌َ) بقره آيه 166 (صُم‌ٌّ وَ بُکم‌ٌ فِي الظُّلُمات‌ِ) انعام آيه 39، لذا ميفرمايد:
(وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي) کور بوده بهمان نحو محشور شده (تنبيه) انسان عوالمي دارد و منازلي که بايد طي کند ظهر آباء رحم امّهات عالم دنيا و عالم آخرت و فقط در عالم دنيا اينکه چهار روزه زندگاني دنيوي ميتواند تغيير صفات و اخلاق و تحصيل عقائد و اعمال صالحه و تکميل اخلاق حميده کند، لذا دار تکليف است و ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام براي همين عالم است از اينکه جهت فرمودند:
(اذا مات إبن آدم انقطع عمله) اگر کور کورانه در اينکه عالم مشي کرد و اعراض
جلد 13 - صفحه 120
از ذکر الهي نمود و اعتناء بدين و عقائد و احکام آن نکرد بهمين نحو دائما باقيست.