اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَدعُوا لَمَن ضَرُّه‌ُ أَقرَب‌ُ مِن نَفعِه‌ِ لَبِئس‌َ المَولي وَ لَبِئس‌َ العَشِيرُ «13»
مي‌خواند هر آينه کسي را که ضرر او نزديک‌تر از نفع او است، هر آينه
جلد 13 - صفحه 274
بد مولي و ناصري است، و هر آينه بد صاحب و معاشر و رفيق است.
اشکال: در آيه قبل فرمود: نه ضرر دارد و نه نفع و از اينکه آيه استفاده مي‌شود که هم ضرر دارد هم نفع و لکن ضررش اقرب من نفع او است.
جواب: در آيه قبل تعبير به ما کرده و در اينکه آيه تعبير به من، و مشرکين دو دسته هستند يک دسته عبده اصنام و حيوانات و غير ذوي العقول هستند مثل آتش و شمس و قمر و کواکب و امثال اينها اينکه قسمت هيچگونه نفعي و ضرري در آنها نيست، و يک دسته عبده مثل فرعون و شدّاد و کساني که دعوي الوهيّت کردند مثل اينکه گفت: «أَنَا رَبُّکُم‌ُ الأَعلي» نازعات آيه 24. يا گفت: «لَئِن‌ِ اتَّخَذت‌َ إِلهَاً غَيرِي لَأَجعَلَنَّک‌َ مِن‌َ المَسجُونِين‌َ» شعراء آيه 28. و امثال اينها و لو يک نفع جزئي در دنيا براي عبده خود داشته باشند از حيث مال و جاه لکن ضرر آنها در دنيا به نزول بليّات و در آخرت بعذاب شديد اقرب و اشدّ و عظيم‌تر است که در دنيا بفرمايد: «فَأَرسَلنا عَلَيهِم‌ُ الطُّوفان‌َ وَ الجَرادَ وَ القُمَّل‌َ وَ الضَّفادِع‌َ وَ الدَّم‌َ آيات‌ٍ مُفَصَّلات‌ٍ» اعراف آيه 130. و ساير بليّات، و در آخرت بفرمايد: «يَقدُم‌ُ قَومَه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ فَأَورَدَهُم‌ُ النّارَ» هود آيه 100 يا بفرمايد:
«يَوم‌َ نَدعُوا کُل‌َّ أُناس‌ٍ بِإِمامِهِم (الي قوله) وَ أَضَل‌ُّ سَبِيلًا» اسراء آيه 73 و 74. و امثال اينها لذا مي‌فرمايد: (يدعوا لمن ضره اقرب من نفعه لبئس المولي): که تصوّر کردند که اينکه آلهه آنها را ياري مي‌کنند و نجات مي‌دهند.
(وَ لَبِئس‌َ العَشِيرُ): هم صحبت و معاشرت و محبّت مي‌کنند و با آنها محشور مي‌شوند:
«من احب‌ّ حجرا حشره اللّه معه»
«إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ» انبياء آيه 97 و گذشت تفسير آن.
275