سوره حج(الحج)، آیه ۱۳ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۳
يَدْعُو لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ لَبِئْسَ الْمَوْلَى وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ
او کسی را میخواند که زیانش از نفعش نزدیکتر است؛ چه بد مولا و یاوری، و چه بد مونس و معاشری!
معنی کلمات و عبارات
«لَمَنْ»: لام زائد است و برای تأکید به اوّل مفعول افزوده شده است. مراد از (ما) در آیه قبلی بتها، و مراد از (مَنْ) در این آیه، میتواند طاغوتهائی چون فرعون باشد. «یَدْعُو»: (نگا: حجّ / ). «ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِن نَّفْعِهِ»: استعمال اسم تفضیل (أَقْرَب) بدان خاطر است که طاغوتها ممکن است به پیروان خود حقوق و جوائزی در دنیا بدهند، لیکن در برابر عذاب و عقاب آخرت بسی ناچیز است (نگا: اعراف / . یا این که استعمال اسم تفضیل به معنی وجود صفتی در طرفین مورد مقایسه نیست، و چه بسا طرف ضعیفتر، اصلاً فاقد آن چنان صفتی باشد. وقتی که میگوئیم: «عذاب آتش جهان، بهتر از عذاب دوزخ است». مفهوم سخن، آن نیست که عذاب جهان خوب است.
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - نکوهش اهل شرک، به خاطر نیایش و عرض حاجت کردن به درگاه بت ها «یدعوا لمن ضرّه أقرب من نفعه»
۲ - بت پرستى، پیش از آن که براى اهل شرک سودمند باشد، براى آنان زیان آور است. «یدعوا لمن ضرّه أقرب من نفعه»
۳ - بت پرستان با پذیرش خداوندگارى بت ها، سرپرست و دمساز بدى براى خود برگزیدند. «لبئس المولى و لبئس العشیر»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳–۲۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
شومی مولای بت پرستانشومی همدم بت پرستانزیان بت پرستیسرزنش درخواست از بتهازیانکاری مشرکانسرزنش مشرکان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- زیانبار بودن بتها، برای بتپرستان+۲ آیه
- بتها، همدمی شوم و بد برای بتپرستان
- دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم+۹ آیه
- دعای مشرکان، به درگاه موجودات ناتوان و بی خاصیّت+۳ آیه
- شرک، مایه خسارت و از کف دادن سرمایه عمر+۲ آیه
- ناتوانی شریکان و معبودان از هر نوع اثر بخشی، دلیل بطلان شرک+۷ آیه
- معبودهای دروغین، بدترین یاور و شوم ترین همدم برای مشرکان+۱ آیه
- پذیرش ولایت غیر خدا، از مصادیق شرک به او+۱ آیه
- بهره گیری قران از حسّ ضررگریزی انسان، برای تبلیغ توحید عبادی+۶ آیه
- معبودان باطل (بتها)، عاجز از هرگونه دفع ضرر، از پرستش گران خویش+۹ آیه
- عبادت غیر خدا، موجب استحقاق توبیخ و سرزنش+۴ آیه
- تشبیه بتهای مشرکان در ناتوانی، به عشیره عاجز و ناتوان از یاری