اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَن کانَ يَظُنُّ أَن لَن يَنصُرَهُ اللّهُ فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ فَليَمدُد بِسَبَبٍ إِلَي السَّماءِ ثُمَّ ليَقطَع فَليَنظُر هَل يُذهِبَنَّ کَيدُهُ ما يَغِيظُ «15»
اينکه آيه شريفه را دو نحوه تفسير کردند.
نحوه اولي: اينکه ضمير لن ينصره به حضرت رسول برگردد بنا بر اينکه معني اينکه ميشود کسي که گمان ميکند که خداوند رسول خود را ياري نميکند در دنيا و آخرت پس خود را به ريسمان و طنابي ببندد بطرف بالا مثل دار و به گردن خود بيندازد پس نظر کند که آيا آنچه غيظ کرده به کيد و حيله خود برطرف ميشود. اشاره به اينکه که هر چه کند و حيله کند و غيظ و غضب کند حتّي از غيظ خود را هلاک کند جلوگيري از نصرت الهي برسول محترم خود نميتواند کند، و بر طبق اينکه معني حديثي در برهان که: از حضرت کاظم عليه السلام از پدرش حضرت باقر نقل کرد که پيغمبر روزي فرمودند: که خداوند به من وعده نصرت داد به ملائکه و به علي کساني که با امير المؤمنين عداوت داشتند غيظ کردند و در مقام حيله بر آمدند که چرا اختصاص به علي داده!- اينکه آيه نازل شد.
و امّا نحوه ثانيه: اينکه که ضمير راجع به من باشد. پس معني اينکه ميشود کسي که گمان کند که خداوند او را ياري نميکند نه در دنيا و نه در آخرت و مأيوس از رحمت حقّ باشد و در مقام حيله و کيد باشد که به وسائل و اسباب ديگري بتواند کاري بکند اگر به آسمان هم برود وسيله و سببي جز در خانه خدا ندارد. و بر طبق اينکه معني حديثي در تفسير عليّ بن ابراهيم تفسير شده، و لکن آنچه بنظر ميرسد و اللّه العالم اينکه که آيه اشاره بمشرکين و کفّار است
جلد 13 - صفحه 277
که در خلال اينکه مدّت رسالت حضرت چه در مکه بود و چه هجرت به مدينه فرمود چه اندازه حيلهها و نقشهها کشيدند که حضرت را بقتل رسانند در مکّه و در جنگ بدر و حنين واحد و غير اينها و اساس اسلام را از بين ببرند خداوند روز بروز عظمت اسلام را زيادتر ميفرمود و بر نصرت حضرت ميافزود و غيظ آنها بيشتر ميشد خدا ميفرمايد: اگر از غيظ خود را هلاک کنيد تمام حيلههاي شما بر ضرر و ضعف شما افزوده ميشود در مقابل قدرت خدا نميتوانيد عرض اندام کنيد.