اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ الَّذِين‌َ هادُوا وَ الصّابِئِين‌َ وَ النَّصاري وَ المَجُوس‌َ وَ الَّذِين‌َ أَشرَکُوا إِن‌َّ اللّه‌َ يَفصِل‌ُ بَينَهُم يَوم‌َ القِيامَةِ إِن‌َّ اللّه‌َ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ شَهِيدٌ «17»
محققا کساني که ايمان آوردند و کساني که يهود شدند و صابئين و نصاري و مجوس و کساني که مشرک شدند محققا خداوند آنها را از هم جدا مي‌فرمايد روز قيامت، محققا خدا بر همه چيز شاهد و گواه است.
(إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا): ايمان به خدا و جميع انبياء و اوصياء آنها و روز جزاء و جميع ما جاء به النّبي‌ّ صلّي اللّه عليه و سلّم از قرآن و احکام آوردند و بدعتي در دين نگذاشتند، و تغييري در احکام شرع ندادند حلالي را حرام نکردند و حرامي را حلال و منکر ضروريّات دين و مذهب نشدند اينها مؤمنين هستند.
(وَ الَّذِين‌َ هادُوا): که يهود باشند.
(وَ الصّابِئِين‌َ): اختلاف شد که اينها کيانند بعضي گفتند: خود را نسبت
جلد 13 - صفحه 279
به صائب بن شيث بن آدم مي‌دهند و بر دين او هستند بعضي گفتند: بر دين نوح هستند و بعد از او احدي از انبياء را قبول ندارند و از نوح هم برگشتند، بعضي گفتند: عبده ملائکه هستند. لکن از حضرت صادق عليه السلام حديث نقل شده که فرمود: تعطيل انبياء و رسل و کتب نمودند احدي را معترف نشدند و بلا شريعت و لا کتاب و لا رسول بودند.
تنبيه: اکثر اهل امروزه در اطراف دنيا و ممالک متعدّده صاحب اينکه مسلک هستند.
(وَ النَّصاري): که نسبت به عيسي مي‌دهند.
(وَ المَجُوس‌َ): که خود را منسوب به ابراهيم مي‌دانند و آتش‌پرست و خورشيد و ماه‌پرست هستند.
(وَ الَّذِين‌َ أَشرَکُوا): بت‌پرستان و گوساله و گاو و درخت‌پرستان هستند.
(إِن‌َّ اللّه‌َ يَفصِل‌ُ بَينَهُم يَوم‌َ القِيامَةِ): و لو در دنيا مختلط هستند و مراودات و معاشرات و واردات و صادرات و معاملات با يکديگر دارند ولي در قيامت از هم جدا و هر کدام به جزاء خود نائل مي‌شوند.
(إِن‌َّ اللّه‌َ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ شَهِيدٌ): خدا حاضر و ناظر و عليم و خبير بتمام اينها است و شاهد بر افعال و اقوال و بواطن و ظواهر آنها است.
تنبيه: مذاهب باطله منحصر به مذکورين غير مؤمنين نيست الآن در ميانه مسلمين چه اندازه مذاهب مختلفه است بلکه در يهود و نصاري و مجوس هم مسالک مختلفه دارند، حق يکي است و باطل هزار.
280