آیه ۱۷ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۱۷ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۴

إِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هَادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصَارَى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَ اللَّهَ عَلَى كُلِ شَيْ‌ءٍ شَهِيدٌ

مسلّماً کسانی که ایمان آورده‌اند، و یهود و صابئان [= ستاره‌پرستان‌] و نصاری و مجوس و مشرکان، خداوند در میان آنان روز قیامت داوری می‌کند؛ (و حق را از باطل جدا می‌سازد؛) خداوند بر هر چیز گواه (و از همه چیز آگاه) است.

معنی کلمات و عبارات
«الصَّابِئِینَ»: ستاره‌پرستان (نگا: بقره / ). «الْمَجُوسَ»: زرتشتیان. آتش‌پرستان. آنان کسانی هستند که به دو مبدأ خیر و شر یا نور و ظلمت معتقدند و خدای نیکیها را اهورامزدا، و خدای شر و ظلمت را اهریمن می‌دانند و آتش را احترام بسیار می‌گذارند. «شهید»: حاضر و ناظر.
نزول
نکات آیه
۱ - داورى خداوند میان: مسلمانان، یهودى ها، نصارا، صابئین، مجوسى ها و مشرکان در قیامت «إنّ الذین ءامنوا و الذین هادوا و الصبئین و النصرى و المجوس و الذین أشرکوا إنّ اللّه یفصل بینهم یوم القیمة» «فصل» (مصدر «یفصل») به معناى جدا کردن دو یا چند چیز از یکدیگر است. جدا کردن فرقه هاى یاد شده از یکدیگر در قیامت، کنایه از داورى میان آنان است. گفتنى است که چون داورى میان دو یا چند گروه متخاصم منجر به جدا شدن آنان از یکدیگر مى شود، به آن فصل خصومت و به قاضى فاصل مى گویند. ۲ - یهودیت، مسیحیت، مجوسیت و صابئیت، همه از آیین هاى توحیدى اند. «و الذین هادوا ... و الذین أشرکوا» قرار دادن گروه هاى یهودى و... در برابر «الذین اشرکوا» (آنان که شرک ورزیدند) بیانگر مطلب فوق است. ۳ - ظهور آیین صابئى، در حد فاصل میان یهودیت و مسیحیت «و الذین هادوا و الصبئین و النصرى» ذکر «صابئین» بین «یهود» و «نصارا»، اشعار به برداشت فوق دارد. ۴ - داورى میان مردم در روز بازپسین، در اختیار خداوند است. «إنّ اللّه یفصل بینهم یوم القیمة» ۵ - قیامت، روز داورى و تمیز حق از باطل و سره از ناسره «إنّ اللّه یفصل بینهم یوم القیمة» ۶ - خداوند، شاهد و گواه بر تمامى هستى است. «إنّ اللّه على کلّ شىء شهید» ۷ - گرایش هاى فکرى و عقیدتى و رفتار و اعمال آدمى، تحت نظارت و آگاهى دقیق خداوند «إنّ الذین ءامنوا و الذین هادوا ... إنّ اللّه على کلّ شىء شهید» ۸ - داورى خدا میان مردم در قیامت، مبتنى بر نظارت و آگاهى همه جانبه او بر افکار و اعمال آنان است. «إنّ الذین ءامنوا و الذین هادوا ... إنّ اللّه یفصل بینهم یوم القیمة إنّ اللّه على کلّ شىء شهید» ۹ - قضاوت و داورى، نیازمند به آگاهى و اطلاعات کافى است. «إنّ اللّه یفصل بینهم ... إنّ اللّه على کلّ شىء شهید»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۰ - اصبغ بن نباته گوید: «لمّا جلس على(ع) فى الخلافة ... قال: سلونى قبل أن تفقدونى فقام إلیه الاشعث بن قیس، فقال: یا أمیرالمؤمنین کیف یؤخذ من المجوس الجزیة و لم ینزل علیهم کتاب و لم یبعث إلیهم نبى؟ قال: بلى یا أشعث قد أنزل اللّه علیهم کتاباً و بعث إلیهم رسولاً...; چون حضرت على(ع) به خلافت نشست... فرمود: از من سؤال کنید پیش از آن که مرا درنیابید. اشعث بن قیس برخاست و گفت: یا امیرالمؤمنین! چگونه از مجوس جزیه گرفته مى شود، در حالى که کتابى بر آنان نازل نشده و پیغمبرى به سوى آنها برانگیخته نشده است؟ امام فرمود: چرا اى اشعث! همانا خدا کتابى بر آنان نازل کرد و رسولى به سوى آنها برانگیخت...». [منبع: توحید صدوق، ص ۳۰۶، ح ۱، ب ۴۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۷۵، ح ۲۴.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
  • وجود اختلاف ناحق، میان پیروان ادیان اسمانی
  • خداوند، داور نهایی در اختلافهای دینی و عقیدتی مؤمنان با پیروان ادیان اسمانی و مشرکان
  • خدا در روز قیامت، فیصلهدهنده به اختلافهای مؤمنان با پیروان ادیان اسمانی و مشرکان
  • مشرکان، مستحق عذاب اهانتامیز ازسوی خداوند+۱ آیه
  • نظارت همیشگی خداوند، بر جهان افرینش+۷ آیه
  • علم همه جانبه خداوند، پشتوانه داوری عادلانه او بین بندگان+۴ آیه
  • داوری خدا بین پیروان ادیان و صاحبان عقاید مختلف، در قیامت+۱ آیه
  • خداوند، ناظر و گواه بر جهان هستی+۷ آیه
  • توجّه به سجده خورشید در برابر خداوند، مقتضی گرویدن به خدای واحد و ایمان به او+۱ آیه
  • گرفتاری مشرکان به ذلّت و خواری، در قیامت+۲ آیه
  • صابیان، مردمانی ستاره پرست+۱ آیه
  • ذلّت و بی ابرویی، پیامد شریک پنداشتن برای خدا+۲ آیه
  • اختلافات دنیایی مشرکان، درپی دارنده داوری خدا بین انان، در قیامت
  • وجود اختلافهای فرقه ای و عقیدتی بین مشرکان و پیروان ادیان اسمانی+۱ آیه
  • مشرکان، مستحقّ عذاب اهانت امیز از طرف خداوند+۱ آیه
  • اختلاف عقیدتی، بین مشرکان با مجوس
  • اختلافات عقیدتی، میان مشرکان با مسیحیان+۱ آیه
  • اختلافات عقیدتی، میان مشرکان با یهود+۱ آیه
  • داوری خدا بین مشرکان و مؤمنان، در قیامت+۱ آیه
  • داوری خدا در اختلافات مشرکان با پیروان ادیان (مؤمنان، یهود، نصارا، مجوس، صابیان)
  • نزاع و دشمنی مشرکان در قیامت با یکتاپرستان بر سر معبودهای دروغین خویش+۱ آیه
  • قیامت، صحنه ذلّت و خواری مشرکان+۲ آیه
  • داوری خداوند در قیامت، بین مشرکان و اهل کتاب+۱ آیه
  • توجّه به انقیاد و خضوع تمامی پدیده های جهان در برابر خدا، راهی برای رویگردانی انسان از شرک+۱ آیه
  • اختلاف صابیان با مؤمنان، یهودیان، مسیحیان، مجوسیان و مشرکان
  • ایین صابیان، از ادیان توحیدی و اسمانی+۲ آیه
  • داوری خدا میان صابیان و پیروان سایر ادیان، (مؤمنان، یهود، نصارا، مجوس و مشرکان) در قیامت
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۵ آیه
  • همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۸ آیه
  • قیامت، روز برپایی مردم نزد خدا+۳ آیه
  • گواهی و نظارت همه جانبه خداوند بر افکار و اعمال مردم، اساس داوری او با انان در قیامت+۱ آیه
  • مجوسیّت از ایینهای توحیدی
  • داوری خداوند میان مسلمانان، یهودیها، نصارا، صابیان، مجوسیها و مشرکان در قیامت
  • اختلاف مؤمنان با دیگر معتقدان به ادیان اسمانی
  • اختلاف عقیدتی، میان نصارا و مشرکان+۱ آیه
  • دین نصارا، از ادیان مطرح شده در قران+۳ آیه
  • دین یهود، از ادیان اسمانی و الهی+۳ آیه
  • وجود اختلافات عقیدتی، میان یهود و مشرکان+۱ آیه
واژه‌ها