تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ (76) يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ‌: مى‌داند آنچه پيش ايشان است، يعنى مى‌داند آنچه موجود بود پيش از آنکه ايشان را بيافريند. وَ ما خَلْفَهُمْ‌: و آنچه پس ايشان است. نزد بعضى معنى آنکه: مى‌داند آنچه در پس ايشان است از امر آخرت و آنچه در پيش ايشان است از امر دنيا. حاصل آنکه خداوند سبحان مى‌داند جميع اقوال و افعال ايشان را پيش از آنکه خلق فرمايد ايشان را و بعد از آنکه ايجاد فرمايد آنها را، و آنچه در حيات و بعد از ممات ايشان باشد پنهان نيست، پس هيچ چيز از امور ايشان از جزئى و کلى، مقدم باشد يا مؤخر. ابن بابويه در توحيد روايت نموده از ابن مسکان که از حضرت صادق عليه السّلام سؤال نمودم: آيا خداى تعالى عالم است به مکان پيش از آنکه خلق فرمايد مکان را، يا علمش وقت خلقت و بعد از آن باشد؟ فرمود: بلکه هميشه عالم باشد به مکان پيش از ايجاد آن، مانند علم بعد از آفريدن آن، و همچنين علم الهى به جميع چيزها مانند علم سبحانى است به مکان. «1» وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ: و بسوى فرمان الهى بازگشت مى‌کنند تمام کارها روز قيامت، پس هيچکس را امر و نهى نباشد جز حکم سبحانى.