تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ عَلى‌ آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً «6» حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به شنيدن اين کلمه به غايت غمناک و نزديک شد اميدى که به ايمان آنها داشت منقطع گردد؛ آيه شريفه در تسليه خاطر آن سرور نازل شد: فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ‌: پس همانا که تو ستم کننده و هلاک نماينده و کشنده‌اى نفس خود را. عَلى‌ آثارِهِمْ‌: بر تحسر و اندوه بر اثر بازگشتن و پشت کردن آنها از ايمان. اين تشبيه آن حضرت است به حال کسى که عزيزان و دوستان از او مفارقت کرده باشند، و او به طريق تحسّر بر آثار آنها نگرد و تأسف و «1» سوره مريم، آيه 90 و 91. جلد 8 - صفحه 12 اندوه بر ايشان خورد. مراد آنکه کار آنها را بر خود آسان نما و غم بر دل بيغل منه. إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً: اگر تصديق نکنند به اين سخن که قرآن باشد از شدت حسرت و تأسف يا از شدت غضب. حاصل آنکه معاتبه است از خداى تعالى به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله بر بسيارى حرص آن حضرت به ايمان قوم، حتى رسيد به درجه‌اى که نزديک بود خود را هلاک کند از شدت غصه و تأسف بر اعراض قوم و مخالفت آنان. تبصره: تسميه قرآن به حديث، دال است بر آنکه قرآن حادث باشد نه قديم.