تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً «7» وَ إِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً «8»
ترجمه
همانا ما قرار داديم آنچه بر زمين است زيورى براى آن تا آزمايش کنيم ايشانرا که کدامشان خوبترند از راه کردار
و همانا ما هر آينه ميگردانيم آنچه را بر آن است زمينى ويران.
تفسير
- خداوند زمين را بانواع زيورها از قبيل انهار و اشجار و اثمار و ازهار و انوار بياراست تا بيازمايد دنيا طلبان و آخرت جويان را و معلوم و ممتاز فرمايد کسانيرا که در دنيا زهد و تقوى را شعار خود قرار داده و چشم از زخارف آن پوشيده‌اند از کسانيکه شيفته و فريفته و دلبسته بآنها شده و از آخرت چشم پوشيده‌اند
جلد 3 صفحه 406
و براى سرگرمى باين نعم فانيه از نعم باقيه باز مانده‌اند و بعضى گفته‌اند مراد از زينت زمين انبياء و اوصياء و اولياء و علماء و صلحاء ميباشند که زمين بوجود ايشان زيور دارد و مراد از آزمايش الهى نسبت بمردم ظهور متابعت آنها است از ايشان که موجب حسن عمل و عاقبت است و خداوند در روز مقرّرى تمام آرايش و پيرايشهاى دنيوى را نيست و نابود ميفرمايد بطوريکه آثار آبادى و عمران از روى زمين بکلّى محو ميشود و بصورت بيابانى بى‌گياه و آب و عرصه‌اى ويران و خراب جلوه‌گر خواهد شد پس دنيا و ما فيها هر چه باشد قابل دلبستگى مرد خردمند نيست.
دنيى آنقدر ندارد که بر او رشک برند
يا وجود و عدمش را غم بيهوده خورند
نظر آنانکه نکردند بدين مشتى خاک
الحق انصاف توان داد که صاحب نظرند
اين سرائى است که البتّه خلل خواهد يافت
خنک آنقوم که در بند سراى دگرند
اين در صورتى است که انسان بداند بقدر عمر دنيا عمر ميکند واى بحال ما با اين عمرهاى کوتاه که تحقيقا بقدر چشم بهم زدنى بيش نيست. صعيد روى زمين است و جرز قمّى ره فرموده بمعناى خراب است و از امام باقر عليه السّلام روايت شده که روئيدنى در آن نيست و مراد ترغيب بزهد در دنيا و تنبيه بر مقصود از حسن عمل است و در کافى از امام سجّاد عليه السّلام نقل نموده که خدا دوست نداشت زيورهاى دنيا و لذائذ فعليّه آنرا براى هيچيک از دوستانش و ترغيب نفرمود ايشان را بدنيا و زيورهاى موجوده و ظاهر فريبنده آن و جز اين نيست که آفريد دنيا و اهلش را براى آزمايش آنها در آن که کدام يک از ايشان براى آخرتشان بهتر عمل ميکنند و مقصود از آزمايش الهى مکرّر ذکر شد که اتمام حجّت و بروز استعدادات و نيل بمقامات براى بندگان باستحقاق است.
جلد 3 صفحه 407