اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هؤُلاءِ قَومُنَا اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ آلِهَةً لَو لا يَأتُون‌َ عَلَيهِم بِسُلطان‌ٍ بَيِّن‌ٍ فَمَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً «15»
اينکه جمعيت قوم ما گرفتند از غير خداوند عالم خداياني چرا بر اينکه اتخاذ دليل و برهاني نمي‌آورند بر خدايي اينکه خدايان آنها دليل واضح روشني! پس کيست ظالمتر از کسي که افتراء بزند بر خداوند عالم از روي کذب و دروغ (هؤلاء) اشاره باهل شهرستان اصحاب کهف از سلطان آنها دقيانوس و رعيت او که تعبير به (قومنا) کردند و اينکه جمله تتمه کلام اصحاب کهف است اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ اخذ يعني معتقد شدند و متعبد شدند از غير خدا آلهة يک شريک قائل نشدند شريک‌هايي را بر خدا اتخاذ کردند معلوم مي‌شود که اينها فرقه فرقه بودند هر دسته يک خدايي بر خود گرفتند مثل مشرکين مکه و اطراف که هر قبيله و طايفه يک بت بزرگي بر خود قرار دادند و يک بت که از همه بزرگتر بود براي همه مقرر کردند و هر فرد يک بت کوچک بر خود تراشيده و نگاه داشت از فلزّات و چوب حتي از رطب و تمر لَو لا يَأتُون‌َ عَلَيهِم بر اينکه آلهه خود (بِسُلطان‌ٍ بَيِّن‌ٍ) چه اثري از اينکه آلهه مشاهده کردند آيا جلب نفعي يا دفع ضرري يا قضاء حاجتي يا شفاء مرضي فقط دليل آنها تقليد آباء آنها است فَمَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً ظلم درجاتي دارد ولي درجه اعلاي آن همين شرک و نفي توحيد است که
جلد 12 - صفحه 335
اينکه افترا بخداوند است و کذب بر خدا است.
(سؤال) در مفهوم افتراء کذب داخل است که دروغ بغير بستن است و لفظ کذبا زائد است.
(جواب) اينکه تاکيد است کانّه آنها در اينکه افتراء خود را صادق مي‌پندارند ولي چون دليل و مدرکي ندارند جاي اينکه توهم نيست و کذب محض است زيرا هر دعوايي محتاج بشاهد و دليل است حتي مؤمنين که قائل بتوحيد هستند بايد ادله بر توحيد اقامه کنند که سرتاسر قرآن بيان ادله توحيد بلکه بر وجود حضرت ربوبي فرموده و ادله عقليّه و نقليّه و وجدانيّه بر اينکه بسيار است.