سوره کهف(الكهف)، آیه ۱۵ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۴
هَٰؤُلَاءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً لَّوْلَا يَأْتُونَ عَلَيْهِم بِسُلْطَانٍ بَيِّنٍ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا
این قوم ما هستند که معبودهایی جز خدا انتخاب کردهاند؛ چرا دلیل آشکاری (بر این کار) نمیآورند؟! و چه کسی ظالمتر است از آن کس که بر خدا دروغ ببندد؟!»
معنی کلمات و عبارات
«هؤُلآءِ قَوْمُنَا ...»: استعمال اسم اشاره (هؤُلآءِ) در اینجا برای تحقیر است. (قَوْمُنا) عطف بیان است. «سُلْطَانٍ»: دلیل. حجّت. «بَیِّنٍ»: واضح و آشکار.
نزول
سال ۲۰ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- جامعه اصحاب کهف، جامعه اى مشرک و معتقد به معبودهایى متعدّد بود. «هؤلاء قومنا اتخذوا من دونه ءالهة»
۲- اصحاب کهف، از شرک و انحراف عقیدتى مردم جامعه خویش، نگران و در رنج روحى بودند. «هؤلاء قومنا اتخذوا من دونه ءالهة»
لحن جمله «هؤلاء...» گویاى تحسّر و اندوه اصحاب کهف بر ضلالت و گمراهى مردم زمان خویش است.
۳- یکتاپرستان واقعى، نمى توانند در قبال شرک و انحرافات عقیدتى مردم، بى تفاوت باشند. «ربّنا ربّ السموت ... هؤلاء قومنا اتخذوا من دونه ءالهة»
خداوند، اصحاب کهف را به عنوان نمونه اى از موحّدان واقعى یاد کرده و در بیان حالات و خصلت هاى آنان - پس از اقرار به اصل توحید - توجّه ایشان به جامعه بشرى و تأسف آنان به ضلالت مردم را مطرح ساخته است.
۴- جوّ اجتماعى و جبر محیطى، عذرى پذیرفته شده براى توجیه رنگ پذیرى از جامعه نیست. «هؤلاء قومنا اتخذوا من دونه ءالهة»
بیان گرایش اصحاب کهف به توحید و ایمان آنان در محیطى سراسر کفر، اشاره به این نکته دارد که انسان ها مى توانند از محیط، رنگ نپذیرفته، بلکه در مسیر حق، برخلاف جریان عمومى جامعه، حرکت کنند.
۵- جامعه اصحاب کهف، فاقد هرگونه دلیل و برهان بر عقاید شرک آلود خویش بودند. «هؤلاء قومنا ... لولا یأتون علیهم بسلطن بیّن»
۶- بى منطقى در عقیده و سستى اندیشه، بزرگ ترین مشکل جامعه اصحاب کهف از دیدگاه خود آنان «اتخذوا من دونه ءالهة لولا یأتون علیهم بسلطن بیّن»
۷- شرک، مرامى غیرمنطقى و فاقد دلیل و برهان است. «هؤلاء قومنا اتّخذوا من دونه ءالهة لولا یأتون علیهم بسلطن بیّن»
۸- شناخت توحیدى اصحاب کهف، شناختى عمیق و استوار بر دلایلى قطعى و روشن «اتّخذوا من دونه ءالهة لولا یأتون علیهم بسلطن بیّن»
از این که اصحاب کهف، مردم خود را به خاطر سطحى نگرى و بى منطقى سرزنش کرده اند، استفاده مى شود که آنان، عقاید خویش را براساس برهان استوار کرده بودند.
۹- لازم است که عقاید بر دلایلى روشن و محکم استوار باشد. «لولا یأتون علیهم بسلطن بیّن»
۱۰- افترا بستن بر خداوند، بزرگ ترین ظلم ها است. «فمن أظلم ممّن افترى على اللّه کذبًا»
۱۱- افترا بر خداوند، گناهى بزرگ است و افترازنندگان به او، ستم کارترین مردمان اند. «فمن أظلم ممّن افترى على اللّه کذبًا»
۱۲- شرک، گناهى بزرگ است و مشرکان، ظالم ترین مردمان اند. «اتّخذوا من دونه ءالهة ... فمن أظلم ممّن افترى على اللّه کذبًا»
۱۳- خداوند را داراى شریک دانستن، پندارى دروغ و افترا بر او است. «فمن أظلم ممّن افترى على اللّه کذبًا»
۱۴- جامعه اصحاب کهف، موجوداتى داراى شعور و خرد را، معبود خود پنداشته و به پرستش آن ها پرداخته بودند. «لولا یأتون علیهم بسلطن بیّن»
کاربرد ضمیر «هم» نوعاً در مواردى است که مرجع آن، جمعى از موجودات با شعور باشند. بنابراین مراد از «ءالهة» که مرجع ضمیر «هم» است، معبودانى از جنس بشر یا فرشتگان و مانند این ها خواهد بود.
تفسیر (۱۳)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۳–۱۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بت پرستی در دوران اصحاب کهفبینش جامعه دوران اصحاب کهفتأثیرپذیری از جامعهظلم مفتریان بر خداعقیده اصحاب کهفعوامل اندوه اصحاب کهفعوامل رنج اصحاب کهفمسؤولیت پذیری موحدانمشکلات جامعه دوران اصحاب کهفشرک در دوران اصحاب کهفظلم به خداجوامع مشرکشرک ستیزی موحدانشرک به خداتوحید اصحاب کهفجامعه دوران اصحاب کهفظالمترین مردمعذر غیرمقبولبزرگترین ظلمظلم مشرکانبی منطقی مشرکانمبانی عقیدهتاریخ بت پرستیقصه اصحاب کهفبرهان در عقیدهاهمیت برهان در عقیدهظالمانبی منطقی شرکافترا به خداگناهان کبیرهعقیده باطل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
- محرومیّت اصحاب کهف از ازادی دینی در جامعهخود+۳ آیه
- حکومت دقیانوس، سلب کننده ازادی اصحاب کهف+۳ آیه
- هجرت اصحاب کهف از دارالکفر برای حفظ عقاید توحیدی، سبب اسان شدن امور انان از ناحیه خدا+۱ آیه
- اتّحاد اصحاب کهف بر محور توحید و قیام علیه حاکمیّت مشرک زمان خود+۲ آیه
- اصحاب کهف، جوانمردانی موحد و معترض به مشرک بودن قوم خود+۲ آیه
- شناخت توحیدی اصحاب کهف، شناختی عمیق و مبتنی بر دلایل قطعی و روشن
- جامعه دوران اصحاب کهف، محیطی الوده به شرک و بتپرستی+۲ آیه
- نگرانی اصحاب کهف از شرک و انحراف جامعه خویش
- اصحاب کهف، سرزنش کننده قوم خود بهخاطر پرستش معبودان باطل
- شرک ستیزی اصحاب کهف با بیزاری از پرستش هر گونه معبودی غیر از خدای یگانه+۲ آیه
- شرک و بتپرستی ایینی بیاساس و برهان از دیدگاه اصحاب کهف+۲ آیه
- افترا به خدا، گناهی بزرگ در بینش اصحاب کهف+۱ آیه
- شرک، افترای بر خداوند و مشرکان، ظالمترین مردمان از دیدگاه اصحاب کهف
- نگرانی اصحاب کهف از محیط شرک الود خویش
- قوم اصحاب کهف، از افترا زنندگان به خدا با اعتقاد به معبودانی غیر از خدا
- شریک قرار دادن برای خدا از افتراهای مشرکان
- افترا بر خدا سبب قرار گرفتن در زمره ستمکارترین انسانها+۹ آیه
- شرک، از مصادیق افترا بر خداوند+۳ آیه
- اصحاب کهف، اقلّیّتی مؤمن در دوران خود+۱ آیه
- بتپرستی، سبب قرار گرفتن در زمره ستمکارترین مردم
- بتپرستی مردمِ دوران اصحاب کهف+۱ آیه
- قیام اصحاب کهف، علیه بتپرستی قوم خود+۲ آیه
- بیارزش بودن ادّعای بدون برهان+۴ آیه
- مشرکان، فاقد هرگونه دلیل و برهان برای اثبات شرک خود+۵ آیه
- انتخاب غار به عنوان پناهگاه از سوی اصحاب کهف جهت رهایی از مشرکان و حفظ ایمانشان+۲ آیه
- تعصّب قوم اصحاب کهف، در دفاع از عقاید باطل خویش+۱ آیه
- انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۴ آیه
- نبود برهان بر ادّعای الوهیّت غیر خدا، بیانگر توحید در الوهیّت+۳ آیه
- ایمان اصحاب کهف به خدای یگانه و توحید+۲ آیه
- محیط شرک، از موانع توحید+۳ آیه
- حرمت افترا به خدا+۶ آیه
- حرام بودن بدعت در دین+۱۰ آیه
- انتساب افتراهای دروغین به خداوند، موجب قرار گرفتن در زمره ظالمان+۱۰ آیه
- دفاع اصحاب کهف از توحید، در برابر مشرکان زمان خویش+۱ آیه
- دشمنان مشرک اصحاب کهف، محروم از رستگاری، برای همیشه+۱ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۶ آیه
- شرک، مانع فلاح و رستگاری+۳ آیه
- شرک، از مصادیق افترا بر خداوند+۳ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتها، در کنار خدا+۲ آیه
- اعتقاد مشرکان به وجود شریک، برای ربوبیّت خدا+۱ آیه
- شرکورزی، ایینی فاقد پشتوانه علمی و منطقی+۶ آیه
- نقش محیط شرک الود، در گرایش ادمی به شرک+۴ آیه
- برخورد خشونت امیز مشرکان، در برابر مخالفان خود+۱ آیه
- عجز و ناتوانی مشرکان، از ارایه هرگونه دلیل و شاهدی بر راستی شرک خویش+۴ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت و معبود بودن بتهای شان+۲ آیه
- مردم شهر اِفسوس، انسانهایی مشرک، در دوران اصحاب کهف+۲ آیه
- افترازنندگان به خدا، از ظالم ترین مردمان+۱۰ آیه
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۵ آیه
- ظالم ترین مردم، افترازنندگان به خداوند+۹ آیه
- افترا به خداوند، زشت ترین ظلم+۱۰ آیه
- وجود روحیّه پرستش و عبادت، از دیر باز در انسانها+۳ آیه
- عبادت غیر خدا، کاری غیر منطقی و بدون برهان و دلیل+۳ آیه
- عبادت غیر خدا، از مصادیق بارز ظلم+۱ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۲ آیه
- گرایش به شرک به علّت جوّ اجتماعی و جبری جامعه و بدون هیچ دلیل و برهان عقلی، عذری غیر مقبول
- افترا و بهتان زدن، عملی قبیح از نظر عقل+۹ آیه
- هجرت اصحاب کهف از دارالکفر برای حفظ عقاید توحیدی، سبب اسان شدن امور انان از ناحیه خدا+۱ آیه