تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ لَهُ صاحِبُهُ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَ کَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَکَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاکَ رَجُلاً (37)
قالَ لَهُ صاحِبُهُ: گفت مر فطرس را رفيق او يهودا. وَ هُوَ يُحاوِرُهُ: در حالى که او جدال و گفتگو مى‌نمود با او. أَ کَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَکَ مِنْ تُرابٍ:
آيا کافر شدى به انکار قيامت و تردّد در آن به ذاتى که آفريد تو را از خاک، يعنى پدر تو را که اصل و ماده تو است از خاک آفريد، يا خود ماده تو را از خاک خلق فرمود. ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ: پس از نطفه که ماده‌اى قرينه توست. ثُمَّ سَوَّاکَ رَجُلًا: پس تسويه فرمود تو را به استقامت قامت مردى، يعنى آدمى به حد رجال رسانيده. حاصل آنکه: آيا کافر شدى به قادر منعمى که تو را از مرتبه پست خاک و نطفه قذر گنديده به درجه شرافت و آدميت رسانيده. و کفر او را به بعث و قيامت، مثل کفر او گردانيده به خدا؛ زيرا منشأ شک او در کمال قدرت خداى بود، و لهذا مرتب ساخت انکار او را بر خلق او از خاک، چه ذاتى که قادر باشد بر ايجاد و ابداء او از خاک، هر آينه البته قادر خواهد بود بر بعث و اعاده او از آن.
اعجاز عجيب: صاحب درر المناقب از ابن عباس نقل نموده که گفت: در اثناء گردش حضرت امير المؤمنين عليه السلام به زراعات مدينه، مصادف شد با ابو بکر، و دست او را گرفت فرمود: اى ابا بکر، بپرهيز خداوندى را که تو را آفريد
جلد 8 - صفحه 55
از خاک، بعد از آن از نطفه، پس تسويه فرمود تو را به استقامت قامت مردى، و ياد کن معاد خود را اى پسر ابى قحافه، و ياد آور فرمايش رسول خدا را صلّى اللّه عليه و آله و حال آنکه مى‌دانيد شما آن را که مقدم داشت به شما در غدير خم.
پس اگر برگردى از امر، دعا کنم خدا بيامرزد آنچه را نمودى. و اگر نمى‌کنى، پس چه مى‌باشد جواب تو بر رسول خدا؟
ابو بکر گفت: خواب ديدم پيغمبر را که مرا برگردانيد از آنچه بودم در آن، و من اطاعت او نمودم.
حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود: چگونه مى‌شود اين، و حال آنکه من نشان دهم آن حضرت را به تو در بيدارى. پس دست ابو بکر را گرفته به مسجد قبا آمد، پس ديد پيغمبر در محراب نشسته و کفن بر بدنش باشد، فرمود: اى ابا بکر، آيا نگفتم به تو اين را مرتبه‌اى بعد از مرتبه‌اى و دفعه‌اى بعد از دفعه‌اى که على بن ابى طالب عليه السلام خليفه من و وصى من و اطاعت او اطاعت من و نافرمانى او نافرمانى من، و اطاعت او اطاعت خدا، و معصيت او معصيت خدا باشد؟
ابو بکر بيرون آمد در حالى که وحشتناک و ترسناک بود، و عازم شد که برگرداند امر را به حضرت امير المؤمنين عليه السلام. ناگاه مصادف شد با يکى از اصحابش، واقعه را به او خبر داد، او گفت: اين سحرى است از بنى هاشم، ثابت باش بر آنچه هستى، و نگاه دار مکان خود را، و آنقدر با او گفت تا او را بازداشت از مقصود «1».