تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَ ما کُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً (51) ما أَشْهَدْتُهُمْ‌: حاضر نگردانيديم شيطان و اولاد او را، خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌: به وقت آفرينش آسمان و زمين تا با آنها مشورت کنم، يا مددکارى طلبم. وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ‌: و نه به وقت آفرينش نفسهاى ايشان. چون اعتقاد «1» تفسير برهان، ج 2، ص 471- و آيه در: سوره حجر، آيه 27. «2» نهج البلاغه فيض الاسلام، خطبه 174، ص 564. جلد 8 - صفحه 72 جمعى آن بود که جن بر علوم غيبى اطلاع دارند، حق تعالى نفى مى‌کند آن را و مى‌فرمايد: آنها در آفرينش آسمان و زمين حاضر نبودند تا غيب آن را دانند و از خلقت خود بى‌خبرند، پس چگونه آنها را در عبادت شريک قرار دهيد. در انوار گفته: حق تعالى به اين آيه شريفه نفى حضور ابليس و ذريه او را نموده در وقت خلق آسمان و زمين، تا دلالت کند بر نفى مددکارى آنان در خلق اشياء، چنانچه بعد تصريح مى‌فرمايد به آنکه: وَ ما کُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً: و نيستم من فراگيرنده گمراه کنندگان را يار و مددکار. تفسير برهان- محمد بن مروان گويد: خدمت حضرت صادق عليه السلام عرض کردم: فدايت شوم، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفت: خدايا غالب گردان دين را به ابو جهل يا به عمر بن خطاب. فرمود: يا محمد، قسم به خدا فرمود اين را به حالت شديدتر از گردن زدن و آيه شريفه نازل شد «وَ ما کُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً» و البته با علم حضرت، طلب اين قسمت بر وجه حکمت و مصلحت بوده‌ «1».