تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ تِلْکَ الْقُرى أَهْلَکْناهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَ جَعَلْنا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِداً (59)
«1» سوره نحل آيه 61- شبيه آن: سوره فاطر آيه 45.
«2» نهج البلاغه، خطبه 155.
جلد 8 - صفحه 81
وَ تِلْکَ الْقُرى أَهْلَکْناهُمْ: و آن واديها که شرح داديم از حجر و احقاف و مؤتفکات و امثال آنها، هلاک کرديم اهالى آن را، لَمَّا ظَلَمُوا: آن هنگام که ستم کردند بر خود به کفر و تکذيب و مجادله و معاصى. وَ جَعَلْنا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِداً: و قرار داديم براى هلاک ايشان وقتى معلوم، که چون در رسيد، پيش و پس نرفتند و در همان وقت مستأصل گشتند؛ پس چرا ديگران عبرت نيابند و از نافرمانى برنگردند.
حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمايد: ما اکثر العبر و اقلّ الاعتبار «1» چه بسيار است اسباب عبرت. و چه اندک است عبرت گرفتن و تنبّه يافتن.
قضيه حضرت موسى و خضر عليهما السلام
على بن ابراهيم در تفسير خود گويد: چون حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله قصه اصحاب کهف را براى قريش بيان فرمود، ايشان گفتند: خبر ده ما را از عالمى که حق تعالى موسى عليه السلام را امر فرمود که تابع او شود در آنچه فرمايد. جبرئيل نازل، و واقعه موسى و خضر را به طريقى که در اين سوره است بر آن حضرت نازل ساخت «2».
در تفسير عياشى از حضرت صادق عليه السلام روايت نموده که: وقتى، موسى در ميان طايفه بنى اسرائيل نشسته بود، کسى به او عرض کرد: من کسى را اعلم باللّه از تو نمى‌دانم. موسى تصديقش نمود و گفت: آرى، پس خداوند به او وحى فرمود: بلکه اعلم از تو، بنده من «خضر» عليه السلام باشد «3».
به روايت ديگر فرمود: در ملتقى البحرين، مردى است عابد، که اعلم از تو باشد، برو به سوى او، و از او تعليم کن. موسى عليه السلام تهيه اسباب سفر نموده با يوشع بن نون روانه راه شدند «4».
«1» نهج البلاغه، حکمت 297.
«2» تفسير قمى، ج 2، ص 37.
«3» تفسير عياشى، ج 2، ص 334، روايت 48.
«4» تفسير قمى، ج 2، ص 37.
جلد 8 - صفحه 82