اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَمَّا الغُلام‌ُ فَکان‌َ أَبَواه‌ُ مُؤمِنَين‌ِ فَخَشِينا أَن يُرهِقَهُما طُغياناً وَ کُفراً (80)
و اما غلام پس بود پدر و مادر او دو مؤمن پس ترسيديم آنکه آنها را فرو
جلد 12 - صفحه 390
ببرد در سرکشي و کفر (وَ أَمَّا الغُلام‌ُ) آن غلامي که مشاهده کردي من او را کشتم براي اينکه او کافر بود و در مقام اينکه بود که پدر و مادر خود را بمسلک خود درآورد و آنها از فرط علاقه که باو داشتند در معرض اينکه بودند فَکان‌َ أَبَواه‌ُ پدر و مادر از باب تغليب بابوين تعبير ميشود (مُؤمِنَين‌ِ) داراي ايمان کاملي بودند (فَخَشِينا) خشية در اينکه مورد بمعني علم است يعني مسلما اينها را (أَن يُرهِقَهُما) ارهاق در قرآن مجيد اطلاقاتي دارد ذلت ضعف سفاهت ظلم طغيان و در بسياري از آيات بمعني تغشّي فرو گرفتن است و بهمين معنا است اينکه مورد مثل آيه وَ تَرهَقُهُم ذِلَّةٌ يونس آيه 27.
و آيه سَأُرهِقُه‌ُ صَعُوداً مدّثر آيه 17 و غير اينها (طُغياناً) سرکشي (وَ کُفراً) طغيان سرکشي در معاصي و ظلم و تعدي و کفر بزوال ايمان و مخصوصا مؤمن اگر کافر شود مرتدّ ميشود و احکام ارتداد بر او جاري ميشود از نجاست و قتل و خروج اموالش بملک و ارث مسلم و جدايي از عيالش بدون طلاق و بعضي گفتند عدم قبولي توبه‌اش اگر فطري باشد لکن حق اينست که قبول است لکن زوجه او محتاج بعقد جديد است و اگر مالي بعد از توبه پيدا کند مالک ميشود و اگر توبه او قبل از ثبوت نزد حاکم باشد قتل او هم برداشته ميشود و اما مرتد ملي بايد حبس شود تا آخر عمر تا در حبس از دنيا برود.