سوره کهف(الكهف)، آیه ۸۰ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۲
وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِينَا أَن يُرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا
و اما آن نوجوان، پدر و مادرش با ایمان بودند؛ و بیم داشتیم که آنان را به طغیان و کفر وادارد!
معنی کلمات و عبارات
«یُرْهِقَهُمَا»: بر ایشان تحمیل کند. به طغیان و کفرشان کشاند (نگا: کهف / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- هدف خضر(ع) از قتل نوجوان، مصون داشتن پدر و مادر وى از کفر و طغیان بود. «و أمّا الغلم ... فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
«إرهاق» یعنى: «وادار ساختن کسى بر کارى که انجام آن براى او دشوار و طاقت فرسا است». (قاموس).
۲- پدر و مادر جوان مقتول، به دست خضر، افرادى مؤمن و به دور از سرکشى و عصیان بودند. «فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
«طغیان» یعنى «بى اندازه در معصیت پیش رفتن». (مفردات راغب).
۳- نوجوانى که خضر(ع) او را کُشت، کافر بود. «و أمّا الغلم فکان أبواه مؤمنین»
اختصاص وصف «مؤمن» به پدر و مادر نوجوان، گویاى کافر بودن وى است و مؤثِّر بودن او در گرایش والدین خویش به کفر نیز، کافر بودن او را تأیید مى کند.
۴- پدر و مادر نوجوان مقتول، در صورت زنده ماندن فرزندشان، ناخواسته و تحت تأثیر فرزند خویش قرار گرفته و ناخواسته به طغیان و کفر کشانده مى شدند. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما»
۵- حمایت از ایمان مؤمنان و تلاش براى مصون داشتن آن از ضعف و زوال، از جمله مسؤولیت هاى خضر(ع) بود. «فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
۶- ایمان، گوهرى است ارزشمند، که هیچ چیز با آن برابرى نمى کند. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
خداوند، براى حفظ ایمان والدین، فرزند دل بند را از آنان مى ستاند تا ایمان آن ها محفوظ بماند، پس ایمان، متاع پر بهایى است که فداشدن فرزند براى آن، سهل است.
۷- مؤمنان، برخوردار از حمایت هاى غیبى الهى در دور ماندن از کفر و معصیت اند. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما»
۸- خضر(ع) کارگزار اوامر الهى بود و نه مجرى خواسته هاى شخصى خود. «فخشینا أن یرهقهما»
ضمیر «نا» در «خشینا» مى تواند اشاره به مطلب بالا داشته باشد. جمله «و ما فعلته عن أمرى» در آیات بعد نیز بر این نکته تصریح کرده است.
۹- فرزند ناصالح، زمینه ساز گرایش پدر و مادر به کفر و طغیان است. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
۱۰- عواطف غریزى انسان، تأثیرى بسزا در گرایش هاى معنوى و ایمانى وى دارد. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
خضر(ع) فرزند را از پدر و مادر مى گیرد تا آنان به واسطه علقه ها و روابط عاطفى، به کفر و طغیان گرایش پیدا نکنند. این نکته، گویاى اثرپذیرى گرایش ها از عواطف است.
۱۱- مبارزه با عوامل گسترش کفر و سرکشى و جلوگیرى از رشد آن ها لازم است. «فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
گرچه کار خضر(ع) عملى مستند به غیب و با اطلاع از اسرار بوده است، ولى حاکى از ضرورت جلوگیرى از رشد و گسترش کفر و از بین بردن عوامل آن است.
۱۲- سرکشى و تجاوز از حدود الهى، زمینه ساز گرایش انسان به کفر است. * «یرهقهما طغینًا و کفرًا»
محتمل است تقدیم طغیان بر کفر، گویاى این باشد که کشانده شدن به کفر، پى آمد ابتلا به طغیان است.
۱۳- حفاظت خداوند از ایمان والدین، ریشه بروز برخى پیشامدهاى ناگوار براى فرزندان آنان است. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما طغینًا و کفرًا»
۱۴- مصون ماندن ایمان مؤمن، فلسفه مبتلا شدن وى به برخى از گرفتارى ها و کاستى ها است. «فکان أبواه مؤمنین فخشینا أن یرهقهما»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عواطفانقیاد والدین نوجوان قصه خضرایمان والدین نوجوان قصه خضرزمینه مشکلات فرزندزمینه گرایشهای معنویمؤمنان و کفرمؤمنان و گناهمحافظت از ایمان والدیننقش فرزند فاسدنقش نوجوان قصه خضرکفر نوجوان قصه خضرکفرستیزی خضرآثار تجاوز از حدود خدامسؤولیت خضراهمیت مبارزه با طغیاناهمیت مبارزه با کفرفلسفه ابتلای مؤمنانوالدین نوجوان قصه خضرفلسفه قتل نوجوان قصه خضرنقش خضرحمایت از مؤمنانمصونیت مؤمنانحامی مؤمنانکارگزاران خدازمینه طغیانقصه خضرآثار طغیانارزش ایمانمشمولان حمایتهای خدازمینه کفرزمینه ایمانفضایل مؤمنان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
- حفظ ایمان پدر و مادر، عامل کشته شدن نوجوان به دست خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- پدر و مادر جوان مقتول به دست خضر(علیه السلام)، افرادی مؤمن و به دور از سرکشی و عصیان+۱ آیه
- هدف خضر(علیه السلام) از قتل نوجوان، فراهم ساختن زمینهای مناسب برای دستیابی پدر و مادر وی به فرزندی پاکتر و مهربانتر با انان+۱ آیه
- مصونیّت پدر و مادر از کفر و سرکشی، دلیل قتل پسر انان به دست خضر(علیه السلام)
- اگاه شدن موسی(علیه السلام) به تاویل کارهای شگفتانگیز خضر(علیه السلام)+۳ آیه
- مصونیّت پدر و مادر با ایمان از کفر و طغیان، تاویل کشتن نوجوان به دست خضر(علیه السلام)+۲ آیه
- ضرورت اجرای وظیفه، براساس فرمان خداوند و پرهیز از اِعمال نظر شخصی+۳ آیه
- مصون ماندن پدر و مادر مؤمن، هدف خضر(علیه السلام)از کشتن نوجوان سرکش و فرزند کافر ان دو+۱ آیه
- جهل به راز حوادث پیش امده، از عوامل ناشکیبایی و اعتراض+۸ آیه
- کشتن نوجوان، از موارد تقدیم اهمّ بر مهم، در رفتارهای خضر(علیه السلام)+۲ آیه
- از میان رفتن فرزند ناصالح و جایگزینی ان با فرزند صالح، هدف خضر(علیه السلام)از قتل نوجوان+۱ آیه
- کفر نوجوان و ترس از انحراف پدر و مادر به وسیله وی، دلیل کشتن وی از سوی خضر(علیه السلام)
- ترس از به گناه و طغیان کشیده شدن پدر و مادر مؤمن، به وسیله پسر نوجوان کافر، علّت کشته شدن وی، به دست خضر(علیه السلام)
- خضر(علیه السلام)، کارگزار اوامر الهی و نه مجری خواسته های شخصی اش+۲ آیه
- قتل نوجوان به دست خضر(علیه السلام)، برای پیشگیری از تاثیر نوجوان در گرایش والدین خود به کفر+۱ آیه
- حمایت از ایمان مؤمنان و تلاش برای مصون داشتن ان از ضعف و زوال، از جمله مسیولیّتهای خضر(علیه السلام) در سفر با موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- خوف خضر(علیه السلام)، از به هلاکت رسیدن پدر و مادر مؤمن، به دست نوجوان شان، از روی طغیان و کفر، سبب اقدام حضرت به قتل وی
- خوف خضر(علیه السلام) از به طغیان کشیده شدن و کفر والدین مؤمن، سبب اقدام وی به قتل نوجوان او+۱ آیه
- فرزند صالح و با محبّت نسبت به والدین، از مصادیق خیر+۱ آیه
- کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۰ آیه
- قتل نوجوانی به دست خضر(علیه السلام)، دارای سرّ و مصلحتی نهفته+۲ آیه
- پیشگیری خضر(علیه السلام)، از گمراهی والدین به وسیله فرزند ناصالح، با کشتن ان فرزند+۲ آیه
- فرزند ناخلف و ناصالح، زمینه ساز گمراهی و بی ایمانی والدین
- طغیان گری، زمینه کفرورزی و انکار حق+۱ آیه
- خوف خضر(علیه السلام) از طغیان پدر و مادر نوجوان، بر اثر فعالیّتهای وی، عامل اقدام به قتل نوجوان+۱ آیه
- فرزند ناصالح، زمینه ساز گرایش پدر و مادر به کفر و طغیان
- مصون نگهداشتن پدر و مادر نوجوان مقتول از طغیان، هدف خضر(علیه السلام) از قتل نوجوان
- جایگزینی فرزند فاسد با فرزند صالح و مهربان برای والدین مؤمن، از جانب خدا، مقصود خضر(علیه السلام)از قتل فرزندشان+۱ آیه
- ترس از سرکشی و نفوذ کفرامیز فرزند نسبت به پدر و مادر مؤمن خود، سبب قتل او به دست خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- قتل نوجوان به دست خضر(علیه السلام)، فرمانی از جانب خداوند+۲ آیه
- مصونیّت پدر و مادرِ با ایمان از کفر و طغیان، تاویل کشته شدن نوجوان به دست خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- کفر نزدیکان ادمی، زمینه ساز انحراف و کفرورزی
- حفظ ایمان پدر و مادر، عامل کشته شدن نوجوان به دست خضر علیه السلام+۱ آیه
- ترس از به طغیانگری و کفر واداشتن پدر و مادر، عامل کشته شدن فرزند نوجوان انها به دست خضر علیه السلام+۱ آیه
- اعطای فرزند بهتر و مصون ماندن پدر و مادر از طغیان و کفر، نمود مشیّت الهی+۲ آیه
- مؤمن بودن پدر و مادر و حفظ انان از گمراهی، سبب تعلّق اراده خداوند به قتل فرزند ناخلف انان، به دست خضر علیه السلام+۲ آیه
- خضر علیه السلام، مجرای اراده خداوند، در مورد جایگزینی فرزند خوب، به جای فرزند شرّ+۴ آیه
- خداوند، حامی مؤمنان و تقدیرکننده خیر و مصلحت برای انان+۱ آیه
- دفاع و حمایت خضر علیه السلام از پدر و مادر مؤمن، با کشتن نوجوان سرکش و کافر انان
- فرزند ناخلف و ناصالح، زمینه گمراهی والدین مؤمن خود
- تاثیر انحرافات اخلاقی و عقیدتی فرزندان در والدین مؤمن خویش+۱ آیه
- والدین نوجوان کفر پیشه کشته شده به دست خضر علیه السلام از زمره مؤمنان+۱ آیه
- برخورداری از فرزندی صالح و مهربان، نعمتی الهی+۱ آیه
- از میان بردن فرزند ناصالح و جایگزینی ان به صالح مهربان، جلوهای از ربوبیت خدا برای پدر و مادر مؤمن+۱ آیه
- هدف خضر علیه السلام از قتل نوجوان، فراهم ساختن زمینهای مناسب برای دستیابی پدر و مادر وی به فرزندی پاکتر و مهربانتر+۱ آیه
- فرزند ناخلف، زمینهساز طغیان و کفر والدین
- محبّت والدین به فرزند، تاثیرگذار در همراهی کردن در اعتقادات با او
- والدین نوجوان مقتول به دست خضر علیه السلام افرادی مؤمن و به دور از سرکشی و عصیان+۱ آیه
- قتل نوجوان به دست خضر علیه السلام، برای پیشگیری از تاثیر او در گرایش والدین خود به کفر+۱ آیه