اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن مِن شَي‌ءٍ إِلاّ عِندَنا خَزائِنُه‌ُ وَ ما نُنَزِّلُه‌ُ إِلاّ بِقَدَرٍ مَعلُوم‌ٍ «21»
و نيست از هر چيزي مگر اينکه نزد ما خزينه‌هاي او هست و ما نازل نميکنيم او را مگر بقدر معلوم معين خزينه اشياء معناي او اينکه نيست که خداوند محلي معين فرموده و اشياء در آن محل قرار داده و بتدريج نازل ميفرمايد بلکه خزينه تقدير الهيست گه در ازل معين بوده موافق حکمت و مصلحت آنچه بايد تحقق پيدا کند إلي الابد غاية الأمر هر يک را در موقع خود ايجاد ميفرمايد نه زيادتي پيدا ميکند نه نقصان زيرا علم و قدرت او تغيير پذير نيست وَ إِن مِن شَي‌ءٍ شامل تمام اشياء ميشود نه آنکه مفسرين تفسير بماء آسمان و مطر کردند.
إِلّا عِندَنا خَزائِنُه‌ُ گفتند زير عرش آب است و بتدريج نازل ميشود بآسمان اول و از آنجا بر زمين بقدر معين نازل ميشود و نباتات روئيده ميشود و بر طبق اينکه دعوي اخباري هم نقل کرده‌اند لکن اينکه دعوي بالوجدان باطل است، زيرا مسلما باران از أبخره و أدخنه
جلد 12 - صفحه 23
که از دريا و زمين متصاعد ميشود و تشکيل ابر ميدهد و باد ابرها را بآن طرفي که مأمور است حرکت ميدهد و موادّ مائيّه آن بر زمين نزول ميکند باران برف تگرگ ميشود و مواد ناريه آن متصاعد ميشود و چون اينکه دو مواد از هم جدا ميشود صداي رعد و رؤيت برق ميشود و چه بسيار امروز مشاهده شده که بسيار طيّاره‌ها فوق ابر حرکت ميکند آفتاب است و قطره‌اي باران ندارد و ابر زير آن ميبارد و اخبار يا سند ندارد يا قابل تأويل است چنانچه حکماء در آيه شريفه وَ جَعَلنا مِن‌َ الماءِ کُل‌َّ شَي‌ءٍ حَي‌ٍّ تفسير کردند بماء وجود که تعبير بمشيت ميکنند، چنانچه در خبر است خلقت الاشياء بالمشيئة و خلقت المشيئة بنفسها که گفتند اشياء بايجاد موجود ميشوند و نفس ايجاد که بمعني مصدريست بنفسه موجود ميشود و نام او را وجود منبسط گذاردند و شاهد بر اينکه دعوي علاوه از و جدان حديث مروي از إبن بابويه مسندا از حضرت صادق عليه السّلام رواية کرده فرمود:
(لما صعد موسي عليه السّلام الطور فنادي ربّه قال رب‌ّ ارني خزائنک قال: يا موسي انما خزانتي إذا أردت شيئا أن اقول له کن فيکون).
وَ ما نُنَزِّلُه‌ُ ايجاد نميکنيم و نازل نميفرمائيم إِلّا بِقَدَرٍ مَعلُوم‌ٍ بمقداري که صلاح ميدانيم.