آیه ۲۱ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۲۱ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۳

معنی کلمات و عبارات
«وَ إِن مِّن شَیْءٍ»: هر چه هست به اندازه لازم آفریده شده است و سنجیده و حساب شده به جهان گسیل داشته شده است و گسیل می‌گردد. منابع روزیها و سرچشمه خوبیها در نزد خدا است و آن را به مقدار حساب شده و برابر صلاح‌دید خویش بهره این و آن می‌گرداند. «مَا نُنَزِّلُهُ»: آن را حوالت نمی‌داریم و فرو نمی‌فرستیم. آن را نمی‌آفرینیم و در دسترس قرار نمی‌دهیم (نگا: زمر / حدید / ).
نزول
نکات آیه
۱- خزانه و گنجینه هر چیزى، در نزد خداوند است. «و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه» ۲- رویش متناسب گیاهان و پدیده هاى معدنى و اعطاى مواهب و وسایل معیشت، از خزانه الهى است. «و أنبتنا فیها من کلّ شىء موزون. و جعلنا لکم فیها معیش و من لستم له برزقین . و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه» ۳- خداوند، هر چیزى را از خزانه خویش، با حدّ معیّن و روشنى فرو مى فرستد. «و ما ننزّله إلاّ بقدر معلوم» ۴- همه پدیده هاى عالم، از نظر وجود و هستى و چگونگى خلقت، محدود و متناهى و از پیش تعیین شده اند. «و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه و ما ننزّله إلاّ بقدر معلوم» ۵- خزانه الهى (خزانه هاى همه موجودات) در عالمى فراسوى عالم طبیعت «و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه و ما ننزّله إلاّ بقدر معلوم» ۶- قلمرو قدرت و مالکیت خدا، نامحدود است. «و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه ... معلوم» وجود گنجینه هاى همه امور عالم در نزد خدا، مى تواند کنایه از قدرت بى پایان الهى باشد; زیرا وقتى خزینه همه ممکنات به دست خدا باشد، تحقق آن ممکنات هم براى او مقدور خواهد بود.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۷- «روى جعفربن محمد عن أبیه عن جدّه(ع) انه قال: فى العرش تمثال جمیع ما خلق الله فى البر و البحر ... و هذا تأویل قوله: «و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه»...; [منبع: روضة الواعظین، ص ۴۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۷، ح ۱۹.] از امام سجاد(ع) روایت شده است که فرمود: تمثال همه چیزهایى که خداوند در خشکى و دریا آفریده، در عرش موجود است و این است تأویل سخن خدا که فرمود: و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه ...». ۸- «عن مقاتل بن سلیمان قال: سمعت أباعبدالله(ع) یقول: لمّا صعد موسى(ع) إلى الطور فناجى ربّه عزّوجلّ، قال: ربّى أرنى خزائنک فقال: یا موسى إنما خزائنى إذا أردت شیئاً أن أقول له: کن فیکون; [منبع: معانى الأخبار، ص ۴۰۲ ح ۶۵; تفسیر برهان، ج ۲، ص ۳۲۸، ح ۴.] مقاتل بن سلیمان گوید: از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود: هنگامى که موسى(ع) به سوى طور بالا رفت، پس با پروردگار خود مناجات کرد و گفت: پروردگار من! خزاین خود را به من بنما. پس خدا فرمود: اى موسى! همانا خزاین من این است که هرگاه چیزى را اراده کردم تا بگویم موجود باش، [به محض اراده] موجود مى شود.

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
  • خزانههای اسمان، منبع نزول اب
  • خداوند، تعیینکننده مقدار و اندازه هر موجود، در جهان افرینش+۶ آیه
  • نزول باران به اندازه معیّن، از خزاین الهی
  • مظاهر وجود و نعمتهای هستی، دارای خزاین و منابعی نزد پروردگار+۲ آیه
  • نزول هر چیزی از خزانه خداوند، براساس تقدیر
  • قانونمند بودن رزق انسان، از سوی خداوند+۱ آیه
  • اختصاص خزاین زمین، به خداوند+۲ آیه
  • مقدّرات اشیا، در قلمرو علم خدا
  • فراگیری تقدیر الهی، نسبت به تمام موجودات+۳ آیه
  • خلقت موجودات، بر اساس تقدیر الهی+۲ آیه
  • تقدیر روزی انسانها، به وسیله خداوند+۱ آیه
  • رویش گیاهان در زمین، دارای اندازه و تقدیری معلوم+۱ آیه
  • گیاهان و روییدنیها، دارای تناسب و اندازه معیّن، هنگام رویش+۱ آیه
  • گیاهان متنوع، از راههای تامین معیشت انسان با تقدیر الهی+۱ آیه
  • رویش گیاهان، بر اساس نظام و تقدیر الهی+۱ آیه
  • گیاهان، دارای مخزنی در فراسوی عالم مادّی
واژه‌ها