اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ يا إِبلِيس‌ُ ما لَک‌َ أَلاّ تَکُون‌َ مَع‌َ السّاجِدِين‌َ (32)
فرمود خداوند تبارک و تعالي خطاب بابليس اي ابليس چه باعث شد و سبب شد که نبودي با ملائکه که سجده کردند اينکه پرسش الهي نه از باب جهل بود که خداوند نميدانسته که باعث ترک سجده شيطان چه بود بلکه براي اقرار شيطان بود که بر خود شيطان و بر ملائکه بلکه بر اهل عالم از جن و انس معلوم شود خباثت و ملعنت و صفات خبيثه او از کبر و حسد و عداوت و قساوت و ساير ملکات قبيحه و بعلاوه بدانند که اينکه صفات چه عواقب وخيمه دارد.
اما کبر در جامع السعادات از پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و اله روايت کرده که فرمود
لا يدخل الجنة من کان في قلبه حبة خردل من الکبر
و در قرآن مجيد ميفرمايد:
فَادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَلَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ نحل آيه 31.
و اما حسد در خبر دارد
الحسد يأکل الايمان کما يأکل النار الحطب
حسد آتشي ميشود که ريشه ايمان را ميسوزاند و خاکستر ميکند زيرا حسود خدا را عادل نميداند و عدل يکي از اصول ايمان است و اما عداوت با اولياء خدا عداوت با خدا است در زيارت جامعه دارد
من عاداکم فقد عاد اللّه و من أحبّکم فقد احب‌ّ اللّه و من ابغضکم فقد ابغض اللّه.
و اما قساوت قلب و سياهي دل باعث اينکه ميشود که نور ايمان در او تابش نميکند و موعظه در او اثر نميگذارد و شاهد بر اينکه دعوي در حق شيطان ميفرمايد: وَ کان‌َ مِن‌َ الکافِرِين‌َ قال‌َ: يا إِبلِيس‌ُ بمجرد ترک سجده و تمرّد ترک سجده و تمرّد از امر الهي خطاب ابدي باو شد که ديگر مأيوس باش از رحمت حق که هرگز شامل حال تو نميشود، چنانچه بسياري از معاصي داريم که توبه پذير نيست و بکلي از قابليت رحمت مياندازد مخصوصا طرفيت و اذيت و قتل با اولياء الهي حتي دارد که حضرت ابا عبد اللّه پس از آنکه تمام اصحابش شهيد شده بودند بلشکر خطاب فرمود که هنوز در توبه
جلد 12 - صفحه 33
بشما بسته نشده اگر دست از من غريب برداريد و اما پس از کشتن من ديگر باب توبه بسته ميشود أ ترجو امة قتلت حسينا شفاعة جدّه يوم الحساب فلا و اللّه ليس لهم شفيع و هم يوم القيامة في العذاب (مالک) چه نفعي براي خود تصور کردي (ألّا تکون) اينکه نبودي (مع الساجدين) ساجدين ملائکه بودند کلّهم اجمعين و معيت با آنها موافقت در سجده بر آدم بود که چرا موافقت نکردي!.